Tóm tắt: Đền thờ Hùng Vương tại xã Phan Rí Cửa là di tích lịch sử - văn hóa mang kiến trúc dân gian độc đáo, nơi lưu giữ nhiều cổ vật quý và là địa điểm tổ chức lễ hội Giỗ Tổ quy mô cấp tỉnh với các nghi thức rước kiệu, tế lễ trang nghiêm. Việc duy trì lễ hội này không chỉ là sự thực hành tín ngưỡng tôn kính tổ tiên mà còn mang ý nghĩa chính trị sâu sắc trong việc giáo dục lòng yêu nước, củng cố khối đại đoàn kết dân tộc và khẳng định sức mạnh trường tồn của văn hóa Việt Nam.

Từ khóa: Hùng Vương, lễ hội, đền thờ, đại đoàn kết

Đền thờ Hùng Vương tại xã Phan Rí Cửa, tỉnh Lâm Đồng là một di tích văn hóa lâu đời do người dân lập nên để thờ phụng các bậc tổ tiên đã có công khai khẩn đất đai, lập làng; đến năm 1958, người dân địa phương đưa tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương vào thờ cúng chính tại Đền thờ này^[1]. Năm 2016, Đền thờ Hùng Vương này được lãnh đạo tỉnh (Bình Thuận cũ) chọn làm nơi tổ chức Lễ an vị, sau khi thỉnh rước “Đất, Nước, chân hương” từ Đền Hùng ở Phú Thọ về. Theo đề án được UBND tỉnh (Bình Thuận cũ) phê duyệt từ tháng 6.2017, lễ giỗ Tổ Hùng Vương của bà con nhân dân Phan Rí Cửa sẽ được phục dựng và nâng cấp thành lễ hội cấp tỉnh. Và từ một lễ hội nhỏ theo tập tục ở địa phương, từ 2018 trở đi, Lễ hội Giỗ tổ Hùng Vương ở Phan Rí Cửa được nâng tầm thành một lễ hội có quy mô cấp tỉnh.

Đền Hùng Vương nhìn từ ngoài ( Ảnh: Internet)

Trước sát nhập, Đền thờ Hùng Vương ở xã Phan Rí Cửa được chọn làm nơi tổ chức Lễ hội Giỗ tổ cấp tỉnh vì đây là đền thờ Quốc tổ duy nhất tại Bình Thuận (cũ), đến nay vẫn còn lưu giữ được nhiều di vật có giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc nghệ thuật cao như: đại hồng chung, khám thờ, hương án, bát hữu, hoành phi, câu đối và nhiều tư liệu Hán Nôm quý.

Giống như một số đình làng cổ ở Phan Thiết, toàn bộ công trình theo lối kiến trúc nghệ thuật dân gian: với kiểu nhà kép (nhà trước và nhà sau), có hai mái trên một nền được nối với nhau bằng trần vòm mai cua dưới máng nước, tạo nên không gian nội thất liên tục, rộng rãi, thông thoáng. Toàn bộ đền được tạo dựng từ hệ thống cột bằng gỗ với 4 cột chính và nhiều cột phụ ngang dọc. Hai đặc điểm trên được gọi là “trùng thiềm điệp ốc” và “tứ trụ”, một kiểu kiến trúc đặc trưng thuộc thế kỷ 18 -19.

Bên trong Đền thờ Hùng Vương tại Phan Rí Cửa - Lâm Đồng (Ảnh: Internet)

Mỗi năm, vào hai ngày mùng 9 và 10 tháng 3 âm lịch, chính quyền địa phương cùng Ban quản lý đền tổ chức Lễ hội Giỗ Tổ Hùng Vương. Lễ hội bao gồm phần lễ và phần hội. Trong phần lễ, Ban tổ chức sẽ tổ chức các nghi lễ như cung nghinh tiền hiền, rước kiệu, dâng hương, tế sơ cổ lễ, cầu an, cầu siêu, nghi lễ Đại tế - Cổ lễ cùng các hoạt động văn hóa, thể thao theo tập tục người dân sở tại. Từ sáng mùng 10/03 Âm lịch, những đoàn rước kiệu từ các Miếu Hải Tân, Miếu Thanh Tu, các Vạn Tả Tân, Vạn Nam Phú, Vạn Nam Thuận Thanh và cả kiệu từ Đài liệt sĩ của thị trấn sẽ được đưa về trước Đền thờ Hùng Vương.

Trước đây theo trình tự, cách thức bố trí đoàn rước, lễ vật, số người và trang phục của những người tham gia rước kiệu nghinh Tiền hiền của các cơ sở, di tích tín ngưỡng ở Phan Rí Cửa về Đền thờ Hùng Vương dự lễ giỗ Tổ còn mang tính tự phát. Từ năm 2018 trở đi, theo Đề án phục dựng và nâng cấp lễ hội Giỗ Tổ Hùng Vương của bà con nhân dân thị trấn Phan Rí Cửa, huyện Tuy Phong thành lễ hội cấp tỉnh, tổng số người tham gia trong đoàn rước kiệu nghinh Tiền hiền của mỗi di tích, cơ sở tín ngưỡng về Đền thờ Hùng Vương khoảng 70 - 80 người^[2].

Đối với lễ vật, Ban Quản lý Đền thờ Hùng Vương thống nhất khôi phục lại tập tục gói bánh chưng, bánh dày tại đền trước ngày lễ giỗ Tổ diễn ra. Đây là việc làm có nhiều ý nghĩa, vừa gìn giữ, tuyên truyền tập tục tốt đẹp, kỹ năng làm bánh chưng, bánh dày cho thế hệ trẻ, vừa thể hiện lòng tôn kính và tưởng nhớ đến công lao các vua Hùng trong ngày giỗ Tổ. Ngoài ra, có thể dâng thêm các phẩm vật tùy theo tập tục của mỗi nơi như xôi, gạo, muối, gà luộc, thịt heo. Về trang phục, khuyến khích mặc trang phục truyền thống; cầm cờ Tổ quốc, cờ hội, bát bửu, lỡ bộ; trang trí kiệu lễ có hoa^[3].

Sau diễn văn khai mạc lễ hội của lãnh đạo địa phương, lãnh đạo tỉnh (Chủ lễ) đọc chúc văn; đánh trống khai hội; 9 nam thanh niên, 9  thiếu nữ trong trang phục truyền thống đi theo hai hàng bưng 18 chiếc bánh chưng, 18 chiếc bánh dày từ sân lễ vào trong đền thờ; lãnh đạo tỉnh, lãnh đạo huyện, các đoàn thể,... bà con nhân dân tiến vào đền dâng bánh giày, bánh chưng  và dâng hương tưởng niệm các đời vua Hùng^[4].

Nghi thức dâng hương và Đại tế cổ lễ theo tập tục truyền thống (Ảnh: Internet)

Ngoài phần lễ như trên, Lễ hội giỗ tổ Hùng Vương ở Phan Rí Cửa còn có phần hội diễn ra trước đó giỗ tổ 01 đến 02 ngày. Phần hội với các hoạt động văn nghệ, các trò thể thao như: bóng đá, bóng bàn, cờ tướng, cầu lông, các trò chơi dân gian..... đặc biệt là thi gói và nấu bánh chưng, bánh dày; bánh chưng phải gói bằng lá dong (hoặc lá chuối), không dùng dây nhựa để buộc như lâu nay mà phải dùng dây lạt (tre) nhuộm màu hồng, bánh dày không bọc lá mà để trần, bên trên mỗi chiếc bánh dày có dán chữ “Phúc” màu đỏ.…các cuộc thi sẽ được tổ chức sôi nổi tại Trung tâm Văn hóa - Thể dục, Thể thao Phan Rí Cửa và một số địa điểm khác ở địa phương.

Tiết mục văn nghệ tại Lễ hội Giỗ tổ Hùng Vương (Ảnh: Internet)

Lễ giỗ Tổ Hùng Vương của bà con nhân dân xã Phan Rí Cửa, tỉnh Lâm Đồng đã trở thành lễ hội chung của nhân dân trong toàn tỉnh, thể hiện lòng biết ơn của các thế hệ cháu con với công đức tổ tiên trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước. Thờ cúng các Vua Hùng ngoài cầu mong Quốc Tổ phù hộ cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, đất nước yên vui, thịnh vượng, còn có ý nghĩa sâu xa nhắc nhở, kết nối, củng cố tình đoàn kết, thương yêu, đùm bọc lẫn nhau của cộng đồng dân tộc trong tỉnh, những người cùng chung một cội nguồn. Sức mạnh ấy đã đưa dân tộc Việt Nam nói chung, người dân tỉnh Lâm Đồng nói riêng vượt qua mọi khó khăn, thử thách, trường tồn và không ngừng phát triển./.

Th.S Huỳnh Thụy Minh Trí

                                                                           GVC Khoa Xây dựng Đảng 

^[1] Di tích, danh thắng và lễ hội văn hóa tỉnh Bình Thuận, Sở VH, TT, DL Bình Thuận, NXB Đà Nẵng, 2019, tr252.

2^, [3] Di tích, danh thắng và lễ hội văn hóa tỉnh Bình Thuận, Sở VH, TT, DL Bình Thuận, NXB Đà Nẵng, 2019, tr254.

^[4] Di tích, danh thắng và lễ hội văn hóa tỉnh Bình Thuận, Sở VH, TT, DL Bình Thuận, NXB Đà Nẵng, 2019, tr255.

Tóm tắt: Văn kiện Đại hội XIV của Đảng thể hiện bước phát triển mới trong tư duy chính sách xã hội, chuyển mạnh từ bảo đảm tối thiểu sang phát triển toàn diện con người, lấy người dân làm trung tâm của mọi chính sách.

Từ khóa: Đại hội XIV; An sinh xã hội; Phúc lợi xã hội; An ninh con người

1. Mở đầu

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định nhất quán quan điểm lấy con người làm trung tâm, chủ thể và mục tiêu của sự phát triển, đồng thời bổ sung nhiều nội dung mới về bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao phúc lợi xã hội và củng cố an ninh con người. Trên cơ sở tổng kết thực tiễn và dự báo xu thế phát triển, Đảng ta đã có bước chuyển quan trọng trong tư duy chính sách xã hội theo hướng toàn diện, hiện đại và bao trùm. Không chỉ dừng lại ở bảo đảm mức sống tối thiểu, các chính sách ngày càng hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống và năng lực phát triển của mỗi người dân. Đặc biệt, việc gắn kết chặt chẽ giữa an sinh xã hội, phúc lợi xã hội với an ninh con người đã tạo nên cách tiếp cận mới, phù hợp với yêu cầu phát triển nhanh và bền vững. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng xã hội an toàn, ổn định, nhân văn trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

2. Chủ trương của Đảng về các vấn đề an sinh xã hội, phúc lợi xã hội và an ninh con người được thể hiện trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng

Thứ nhất, về an sinh xã hội:

Mở rộng diện bao phủ và nâng cao chất lượng các chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, đặc biệt chú trọng khu vực lao động phi chính thức, nông dân, người yếu thế. Đây là bước phát triển từ tư duy “hỗ trợ có điều kiện” sang tư duy “bảo vệ phổ quát”.

Tiếp tục thực hiện giảm nghèo theo chuẩn đa chiều, bền vững, chuyển trọng tâm từ hỗ trợ trực tiếp sang tạo sinh kế, nâng cao năng lực, khả năng tự vươn lên của người dân. Văn kiện nhấn mạnh giảm nghèo không chỉ là tăng thu nhập mà còn là cải thiện khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản.

Tăng cường khả năng ứng phó của hệ thống an sinh xã hội trước các cú sốc lớn như dịch bệnh, thiên tai, khủng hoảng kinh tế, biến đổi khí hậu. Điều này cho thấy an sinh xã hội được nhìn nhận như một “lá chắn xã hội" trong điều kiện phát triển nhiều rủi ro.

Thứ hai, về phúc lợi xã hội:

Không dừng lại ở mục tiêu bảo đảm mức sống tối thiểu, Văn kiện nhấn mạnh từng bước nâng cao phúc lợi xã hội, cải thiện chất lượng cuộc sống của nhân dân. Phúc lợi xã hội được tiếp cận theo hướng hiện đại, bao gồm cả phúc lợi nhà nước, phúc lợi cộng đồng và phúc lợi doanh nghiệp.

Nâng cao chất lượng và khả năng tiếp cận các dịch vụ công thiết yếu như giáo dục, y tế, nhà ở, nước sạch, văn hóa, thể thao; đồng thời khuyến khích xã hội hóa, đa dạng hóa nguồn lực cung ứng phúc lợi.

Phúc lợi xã hội được gắn chặt với phát triển con người toàn diện, không chỉ chăm lo đời sống vật chất mà còn chú trọng đời sống tinh thần, môi trường sống, sự an toàn và cảm giác được bảo vệ của mỗi người dân.

Thứ ba, về an ninh con người:

Đồng thời với việc bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, Văn kiện đặt con người vào trung tâm của an ninh.

An ninh con người phải bảo đảm an toàn cho người dân trước các mối đe dọa của an ninh truyền thống và phi truyền thống, phòng ngừa và kiểm soát các rủi ro xã hội ngay từ sớm, từ xa, không để bị động, bất ngờ. Cách tiếp cận này cho thấy sự chuyển biến quan trọng từ tư duy “giữ ổn định xã hội” sang tư duy “xây dựng xã hội an toàn, có khả năng chống chịu và phục hồi”, trong đó mỗi người dân được bảo vệ và có cơ hội phát triển.

3. Một số điểm mới nổi bật trong tư duy chính sách về an sinh xã hội, phúc lợi xã hội và an ninh con người theo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng

Thứ nhất, chuyển từ tư duy hỗ trợ sang tư duy đầu tư cho con người

An sinh và phúc lợi xã hội không còn được xem chủ yếu là chi tiêu ngân sách, mà là đầu tư cho nguồn lực phát triển lâu dài. Coi trọng con người, con người là trung tâm, là động lực và nhân dân phải được hưởng những thành quả của công cuộc đổi mới đất nước, không chỉ được tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản mà còn được bảo đảm chất lượng dịch vụ.

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng coi an sinh và phúc lợi xã hội là động lực phát triển bền vững. Chi tiêu xã hội được nhìn nhận như đầu tư cho nguồn nhân lực, tạo nền tảng tăng trưởng dài hạn. Con người được xác định là trung tâm, chủ thể và mục tiêu của phát triển, qua đó bảo đảm người dân không chỉ được thụ hưởng mà còn tham gia tích cực vào quá trình phát triển. Đồng thời, chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ xã hội cơ bản gắn với mở rộng bao phủ. Việc nâng cao chất lượng dịch vụ xã hội cơ bản được đặt ngang tầm với mở rộng độ bao phủ, hướng tới công bằng, hiệu quả và tiến bộ xã hội. Đây là bước phát triển mới về nhận thức, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển bao trùm, bền vững trong giai đoạn mới.

Thứ hai, chuyển từ tiếp cận phân mảnh sang tiếp cận tích hợp trong hoạch định chính sách xã hội

Các chính sách an sinh, phúc lợi, an ninh con người được thiết kế gắn kết chặt chẽ với chiến lược phát triển kinh tế, quản lý phát triển xã hội, phát triển bền vững. Cách tiếp cận này bảo đảm tính đồng bộ, liên thông và hiệu quả trong quản lý và phát triển. Đồng thời, tạo sự hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Thứ ba, nhấn mạnh tính chủ động, phòng ngừa rủi ro trong chính sách xã hội

Thay vì chỉ xử lý hậu quả, Văn kiện yêu cầu tăng cường dự báo, cảnh báo sớm các nguy cơ; đồng thời, chú trọng xây dựng năng lực chống chịu và khả năng thích ứng của xã hội trước các cú sốc. Cách tiếp cận này góp phần bảo đảm an ninh con người từ sớm, từ xa; qua đó, nâng cao tính bền vững và ổn định của quá trình phát triển.

Thứ bốn, đề cao sự tham gia của toàn xã hội

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đề cao sự tham gia của toàn xã hội trong thực hiện chính sách xã hội. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, định hướng và dẫn dắt. Đồng thời, phát huy vai trò chủ động của người dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội trong xây dựng, thực thi và giám sát chính sách. Cách tiếp cận này tạo sự đồng thuận, huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội. Qua đó, nâng cao hiệu lực, hiệu quả và tính bền vững của chính sách.

4. Kết luận

Như vậy, những điểm mới trong tư duy chính sách xã hội tại Đại hội XIV không chỉ nâng tầm vai trò con người mà còn tạo nền tảng xây dựng xã hội an toàn, bao trùm, có khả năng thích ứng và phát triển bền vững trong giai đoạn mới. Việc thể hiện rõ và nâng tầm chủ trương về an sinh xã hội, phúc lợi xã hội và an ninh con người trong Văn kiện Đại hội XIV cho thấy bước phát triển mới trong tư duy lãnh đạo của Đảng: lấy con người làm trung tâm một cách thực chất, toàn diện và hiện đại. Đây là nền tảng quan trọng để củng cố ổn định xã hội, tăng cường đồng thuận, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, từ đó, hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc trong kỷ nguyên mới.

ThS Chu Thị Thu Trang

GV Khoa Xây dựng Đảng

* Tài liệu tham khảo

1. Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương (2026), Tài liệu hỏi - đáp về nội dung cơ bản của Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập 1, tập 2, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.