Đặt vấn đề: Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững là một trong những Chương trình mục tiêu quốc gia được triển khai giai đoạn 2021 - 2025 mang tính nhân văn sâu sắc của Đảng, Nhà nước ta. Chương trình được triển khai, đồng bộ, hiệu quả trên tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”.  Lâm Đồng là một trong những địa phương với tinh thần quyết tâm cao, nỗ lực lớn của cả hệ thống chính trị đã triển khai chương trình với những dấu ấn nổi bật, tạo tiền đề để những năm tiếp theo địa phương hoàn thành các mục tiêu; nhiệm vụ mà Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I đề ra.

Từ khóa: Dấu ấn; giảm nghèo bền vững; Lâm Đồng

1. Khái quát về địa bàn tỉnh Lâm Đồng hiện nay

Tỉnh Lâm Đồng mới có diện tích 24.233,07 km², lớn nhất cả nước, dân số gần 3,9 triệu người, với vị trí địa - chính trị quan trọng, mở rộng từ cao nguyên đến biển đảo, tài nguyên thiên nhiên đa dạng, có nền tảng và tiềm lực phát triển cả trên 3 trụ cột kinh tế (nông, lâm nghiệp, thủy sản; công nghiệp - xây dựng và thương mại, dịch vụ), có hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội tương đối đồng bộ (cảng biển, cảng hàng không, các tuyến cao tốc, quốc lộ, trục giao thông huyết mạch, kết nối liên vùng và cả nước).

Tuy nhiên, bên cạnh đó với địa hình đa dạng nhưng giao thông kết nối một số địa phương trong tỉnh còn hạn chế; chất lượng tăng trưởng chưa bền vững; an ninh khu vực biên giới, an ninh dân tộc, tôn giáo còn tiềm ẩn yếu tố phức tạp; một số sản phẩm chủ lực địa phương còn hạn chế về sức cạnh tranh; nguồn nhân lực chất lượng cao của địa phương còn thiếu, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển; các vấn đề đô thị và thách thức về biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến quá trình phát triển kinh tế - xã hội.

Trước những thời cơ, thuận lợi và khó khăn, thách thức đặt ra; với sức mạnh được hội tụ “3 trong 1”.  Nghị quyết Đại hội đảng bộ lần thứ I của Tỉnh Lâm Đồng đã xác định mục tiêu phát triển: Xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh; lãnh đạo phát triển toàn diện, lấy ổn định làm nền tảng, lấy phát triển kinh tế - xã hội là nhiệm vụ trung tâm, lấy hạnh phúc và ấm no của Nhân dân là mục tiêu phấn đấu; đến năm 2030, tỉnh Lâm Đồng trở thành tỉnh phát triển khá, là một trong những cực tăng trưởng năng động của khu vực trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc (1).

Trong đó, chỉ tiêu phấn đấu đối với công tác giảm nghèo đến năm 2030 (theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2026 - 2030) cơ bản không còn hộ nghèo(2). Đây được xác định là mục tiêu và chỉ tiêu có con số rất cụ thể; tạo động lực cho cả hệ thống chính trị cùng chung sức, đồng lòng thực hiện đạt được kết quả đề ra. Bởi trong giai đoạn hiện nay, mọi chỉ tiêu được thể hiện bằng con số rõ ràng.

Trong giai đoạn vừa qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh; sự quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị, tỉnh Lâm Đồng đã đạt được những kết quả quan trọng trong công tác giảm nghèo bền vững. Đây là những cơ sở để cả giai đoạn 2025-2030, tỉnh sẽ hoàn thành được các mục tiêu, nhiệm vụ đề ra, trong đó có công tác giảm nghèo bền vững.

2. Những kết quả nổi bật trong công tác giảm nghèo trên địa bản tỉnh trong thời gian vừa qua

Tính đến thời điểm 2025 tỷ lệ nghèo đa chiều bình quân mỗi năm giảm khoảng 1,43% (tương ứng giảm 12.243 hộ); tỷ lệ nghèo đa chiều đồng bào dân tộc thiểu số toàn tỉnh giảm 4,23% (tương ứng giảm 6.508 hộ)(3); cụ thể đến hết năm 2025 trên địa bàn tỉnh còn 29.094 hộ, tỷ lệ 3,33%, giảm 0,73% so với cuối năm 2024; riêng hộ nghèo đa chiều đồng bào dân tộc thiểu số ước còn 14.473 hộ, chiếm 9,18%, giảm khoảng 1,4% so với cuối năm 2024(4).

 Có được kết quả trên đó là sự đồng bộ trong công tác điều hành, triển khai thực hiện và sự nỗ lực vươn lên của các đối tượng thụ hưởng chính sách.

2.1. Công tác quản lý, điều hành và văn bản hướng dẫn thực hiện Chương trình (5)

Ngay sau khi hoàn thành nhiệm vụ sắp xếp tổ chức, bộ máy của tỉnh, Ngày 28/8/2025 HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 17/NQ-HĐND về việc tiếp nhận toàn bộ kế hoạch vốn ngân sách nhà nước giai đoạn 2021-2025 và năm 2025 thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp rên địa bàn tỉnh Lâm Đồng.

Đồng thời Ủy ban nhân dân tỉnh đã ban hành Quyết định số 1569/QĐ-UBND ngày 06/10/2025 và Quyết định số 2019/QĐ-UBND ngày 07/11/2025 về việc phân bổ chi tiết kinh phí thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững năm 2025 trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng để các đơn vị, địa phương tổ chức triển khai, thực hiện.

Với công tác lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời bước đầu đã ổn định được cơ cấu, tổ chức, cũng như phân bổ nguồn vốn điều này đã có tác động trực tiếp tới cơ sở và không làm gián đoạn quá trình thực hiện Chương trình.

2.2. Tình hình giải ngân nguồn vốn và xác định các đối tượng được thụ hưởng chương trình(6)

Năm 2025 đã phân bổ 265,676 tỷ đồng, trong đó: Vốn đầu tư phát triển: 92,263 tỷ đồng; Vốn sự nghiệp: 173,413 tỷ đồng. Tổng các nguồn vốn giải ngân  khoảng 45% tổng kinh phí.  

Hiện nay trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng có 124 xã, phường, đặc khu, trong đó có 103 xã; kết quả rà soát, xác định nhóm xã để thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia năm 2026 và giai đoạn 2026 – 2035, như sau: Xã nhóm 1: Có 08 xã.  Xã nhóm 2: Có 71 xã. Xã nhóm 3: Có 24 xã, trong đó xác định sơ bộ có 09 xã nghèo.

2.3. Kết quả thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ, dự án, nội dung thành phần (7)

Dự án 1: Hỗ trợ đầu tư phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội các xã đặc biệt khó khăn  vùng bãi ngang, ven biển và hải đảo: Đến nay, hầu hết các công trình đầu tư đã hoàn thành và đưa vào sử dụng, đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người dân địa phương, số ít công trình còn lại đã có khối lượng thực hiện, các đơn vị, địa phương đang khẩn trương làm thủ tục nghiệm thu, thanh toán theo quy định để giải ngân hết kế hoạch vốn được giao.

Dự án 2: Đa dạng hóa sinh kế, phát triển mô hình giảm nghèo: Đã thực hiện khoảng 300 mô hình sinh kế chủ yếu về trồng trọt, chăn nuôi. Có 6.975 hộ gia đình thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo được hỗ trợ; kinh phí giải ngân 132.821 triệu đồng/309.112 triệu đồng, đạt tỷ lệ 42,9%.

Dự án 3: Hỗ trợ phát triển sản xuất, cải thiện dinh dưỡng, với các tiểu dự án, Tiểu dự án 1: Hỗ trợ phát triển sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp: Kinh phí thực hiện 62.617 triệu đồng/117.397 triệu đồng, đạt tỷ lệ 53,3%. Tiểu dự án 2: Cải thiện dinh dưỡng: Kinh phí thực hiện 24.237 triệu đồng/52.176 triệu đồng, đạt tỷ lệ 46,4%.

Dự án 4: Phát triển giáo dục nghề nghiệp, việc làm bền vững: Trong đó chương trình đã thực hiện ba tiểu dự án với nội dung cụ thể

Tiểu dự án 1: Phát triển giáo dục nghề nghiệp vùng nghèo, vùng khó khăn: Kinh phí giải ngân 63.082 triệu đồng/178.946 triệu đồng, đạt tỷ lệ 35,2% (Trong đó: vốn đầu tư phát triển 35.511 triệu đồng, vốn sự nghiệp 27.571 triệu đồng).

Tiểu dự án 2: Hỗ trợ người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Vì các nguyên nhân khác nhau nên kết quả giải ngân kinh phí hỗ trợ chưa đạt tiến độ. Đến nay, kinh phí đã giải ngân mới đạt 16 triệu đồng/3.886 triệu đồng, tương ứng khoảng 0,41% tổng nguồn được giao.

Tiểu dự án 3: Hỗ trợ việc làm bền vững: Toàn tỉnh đã triển khai 367 phiên giao dịch, ngày hội việc làm; 48 hội nghị tuyên truyền; 06 hội nghị tư vấn, giới thiệu việc làm; 77 hội nghị tập huấn và 320 cuộc khảo sát thông tin thị trường lao động. Kinh phí thực hiện 44.779 triệu đồng/74.114 triệu đồng, đạt tỷ lệ 60,4% (Trong đó: vốn đầu tư phát triển 23.703 triệu đồng, vốn sự nghiệp 21.076 triệu đồng).

Dự án 5: Hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo, hộ cận nghèo trên địa bàn các xã nghèo:  Đã thực hiện hỗ trợ được 293 căn nhà (260 căn xây mới, 33 căn sửa chữa), mỗi căn được hỗ trợ đảm bảo diện tích sử dụng tối thiểu 30m2, “3 cứng” (nền cứng, khung - tường cứng, mái cứng) và tuổi thọ căn nhà từ 20 năm trở lên. Kinh phí thực hiện 18.860 triệu đồng/77.120 triệu đồng, đạt tỷ lệ 24,4%.

Cùng với phong trào xóa nhà tạm, nhà dột nát do Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính phát động trong 02 năm 2024-2025, do đó nhiều đối tượng được kịp thời thụ hưởng các nguồn lực huy động, vận động xã hội hóa khác đảm bảo mục tiêu xóa nhà tạm, nhà dột nát trên địa bàn tỉnh với 5691/5.691 căn, trong đó xây mới 4.328 căn, sữa chữa 1.336 căn ( đạt 100%  kế hoạch)(8).

Dự án 6: Truyền thông và giảm nghèo về thông tin: chương trình thực hiện hai tiểu dự án, trong đó Tiểu dự án 1: Giảm nghèo về thông tin: Kinh phí thực hiện 17.732 triệu đồng/31.808 triệu đồng, đạt tỷ lệ 55,7%; Tiểu dự án 2: Truyền thông về giảm nghèo đa chiều: Kinh phí thực hiện 10.788 triệu đồng/16.120 triệu đồng, đạt tỷ lệ 66,9%.

Dự án 7: Nâng cao năng lực và giám sát, đánh giá Chương trình: Đã thực hiện 224 lớp tập huấn nâng cao năng lực trên 30.500 lượt cán bộ làm công tác giảm nghèo và trưởng thôn về công tác lập kế hoạch, các chính sách, dự án thực hiện Chương trình. Kinh phí giải ngân 35.518 triệu đồng/60.331 triệu đồng, đạt tỷ lệ 58,8%.

Với những kết quả nổi bật như trên, có thể khẳng định: Mặc dù có bước chuyển tiếp khi vận hành chính quyền địa phương hai cấp nhưng với phương châm từ “Vừa chạy vừa xếp hàng” sang “Hàng thẳng, lối thông, đồng lòng cùng tiến”(9); Các đơn vị, địa phương đã chủ động, tích cực tham mưu cấp cơ thẩm quyền ban hành các quy định, các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn để kịp thời ổn định và tiếp tục triển khai, thực hiện Chương trình phù hợp với tình hình mới. Bộ máy tổ chức các cấp được kiện toàn, phân định rõ vai trò, trách nhiệm, các sở, ngành, địa phương chủ động tham mưu, triển khai đồng bộ các nhiệm vụ.

3. Những khó khăn, vướng mắc, tồn tại hạn chế

Tinh thần quyết tâm của cả hệ thống chính trị trên địa bàn tỉnh đã được phát huy cao độ, nhưng trong quá trình triển khai Chương trình giảm nghèo bền vững cũng như các chương trình mục tiêu quốc gia khác. Tỉnh Lâm đồng vẫn còn một số khó khăn, vương mắc nhất định

Thứ nhất, đối với nguồn vốn: Nguồn lực để triển khai thực hiện Chương trình được phân bổ chưa kịp thời, thường được Trung ương phân bổ muộn hơn so với kế hoạch. Cùng với đó một số nội dung, đối tượng hỗ trợ tại các địa bàn có sự trùng lặp do các cơ quan cấp tỉnh và cấp huyện (trước sáp nhập) cùng thực hiện dẫn đến khó khăn cho các đơn vị được phân bổ kinh phí cũng như việc rà soát đối tượng.

Thứ hai, công tác tổ chức thực hiện: Từ ngày 1 tháng 7 năm 2025 thực hiện việc sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính và tổ chức tổng kết, đánh giá Chương trình trước 01 năm đã làm ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ của Chương trình. Sau sắp xếp, sáp nhập đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã đa số mới tiếp nhận nhiệm vụ (nhiệm vụ giảm nghèo từ khối văn hóa xã hội lĩnh vực được chuyển sang khối kinh tế) do đó hầu hết còn lúng túng, chậm trễ trong xử lý, tiếp cận chương trình, chính sách giảm nghèo.

Thứ ba, công tác thẩm đinh:  Việc phân quyền thẩm định từ cấp huyện xuống cấp xã theo mô hình mới, nhưng cơ sở pháp lý và các văn bản hướng dẫn chưa kịp thời để cấp xã thực hiện nên nhiều địa phương lúng túng, e dè trong quá trình xây dựng kế hoạch, thẩm định, phê duyệt dự án.

Thứ tư, kết quả giảm nghèo nhanh nhưng chưa thực sự bền vững; vẫn còn tình trạng tái nghèo; tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo chủ yếu tập trung lớn ở khu vực nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số của tỉnh.

Mặc dù vậy, trên cơ sở nhận diện được những khó khăn, vướng mắc trong thời gian vừa qua, trong thời gian tới tỉnh Lâm Đồng đã đề ra những giải pháp đồng bộ để thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị theo tinh thần Nghị quyết Đại Hội đảng bộ lần thứ I, trong đó việc bắt tay vào triển khai thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn đảm bảo đúng quy định mới của Trung ương là một trong những hoạt động thể hiện tinh thần “nhanh, kịp thời, quyết liệt”; phân công “rõ người, rõ việc, rõ kết quả”.

Cụ thể, Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng, ban hành Kế hoạch Số:1690/KH-UBND, ngày 04/02/2026, Kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 424/NQ-CP ngày 30/12/2025 của Chính phủ về ban hành kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết số 257/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035. Đây là kế hoạch được UBND tỉnh Lâm Đồng ban hành kịp thời để triển khai thực hiện Nghị quyết số 424/NQCP trên địa bàn tỉnh. Cùng với đó, tỉnh đang tiếp tục nghiên cứu tham mưu với trung ương và triển khai những nhiệm vụ liên quan trực tiếp đến công tác giảm nghèo bền vững và các chương trình mục tiêu quốc gia khác với tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”(10), vì vậy giai đoạn 2026 - 2030 tỉnh Lâm Đồng sẽ hoàn thành tốt nhiệm vụ đã đặt ra trong đó có nhiệm vụ không còn hộ nghèo.

4. Kết luận

Kết quả giảm tỷ lệ nghèo đa chiều nêu trên đã góp phần vào thành công chung trong sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh năm 2025 và giai đoạn tiếp theo. Có ý nghĩa rất to lớn, khẳng định ý chí, quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị trong toàn tỉnh trong công cuộc xoá đói, giảm nghèo, góp phần thể hiện tính ưu việt và bản chất tốt đẹp của chế độ ta. Đây là kết quả thể hiện tinh thần chung sức, đồng lòng, phát huy tinh thần đoàn kết, tương trợ nhằm nâng cao điều kiện sống cho các hộ nghèo, hỗ trợ sinh kế, phương tiện sản xuất. Với hình thức “dân vận khéo” đã thực hiện việc huy động các nguồn lực xã hội và lồng ghép các chương trình, dự án giảm nghèo vào các chương trình có cùng mục tiêu để đem lại hiệu quả cao và bền vững./.

ThS. Trần Thị Thùy

Giảng viên khoa xây dựng Đảng

Tài liệu tham khảo

(1), (2) Tỉnh ủy Lâm Đồng: Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, Lâm Đồng tháng 11 năm 2025, tr.10; tr.66

(3), (5), (6), (7) Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng Số: 293- BC/UBND, ngày 08/12/2025, Báo cáo đánh giá kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững năm 2025 trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng.

(4), (8) Tỉnh ủy Lâm Đồng Số: 117-BC/TU, ngày 23 tháng 12 năm 2025, Báo cáo kết quả lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh, công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị năm 2025; mục tiêu, nhiệm vụ trọng tâm năm 2026.

(9). Phát biểu của Tổng bí thư Tô Lâm, sáng nay (18/7/2025),  tại Hội nghị lần thứ 12 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII.

(10). Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb chính trị quốc gia, HN 2026, Tập 1. tr. 398.