Thứ ba, 17/11/2026

NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG KỶ NIỆM 44 NĂM NGÀY NHÀ GIÁO VIỆT NAM (20/11/1982 - 20/11/2026)!

Thứ ba, 17 Tháng 11 2026 08:06

VĂN HÓA VIỆT NAM TRONG KỶ NGUYÊN MỚI: NGUỒN LỰC NỘI SINH VÀ ĐỘNG LỰC PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC

Tóm tắt: Văn hóa Việt Nam giữ vị trí quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước. Bài viết làm rõ văn hóa là nguồn lực nội sinh được kết tinh từ những thành tựu sáng tạo và các giá trị đặc trưng của dân tộc; đồng thời phân tích vai trò động lực của văn hóa trong phát triển con người toàn diện, tạo động lực tăng trưởng kinh tế, thúc đẩy tiến bộ, công bằng xã hội và phát triển bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Từ khóa: Văn hóa Việt Nam; nguồn lực nội sinh; sức mạnh văn hóa; động lực phát triển; kỷ nguyên mới.
1. Văn hóa Việt Nam – nguồn lực nội sinh của sự phát triển đất nước
Thứ nhất, văn hóa Việt Nam là nguồn lực nội sinh được kết tinh từ những thành tựu sáng tạo của dân tộc.
Văn hóa là thành quả sáng tạo của con người trong quá trình hoạt động thực tiễn, phản ánh điều kiện lịch sử, đặc điểm xã hội và bản sắc của mỗi dân tộc. Với tư cách là nguồn lực nội sinh, văn hóa bao hàm những giá trị vật chất và tinh thần, tri thức, kinh nghiệm, chuẩn mực và phương thức ứng xử được hình thành, lưu giữ và trao truyền qua các thế hệ. Ở Việt Nam, nguồn lực văn hóa được kết tinh từ những thành tựu sáng tạo của cộng đồng các dân tộc trong tiến trình dựng nước và giữ nước gắn với hoạt động lao động sản xuất, tổ chức đời sống xã hội, đấu tranh bảo vệ độc lập dân tộc và xây dựng đất nước. Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị khẳng định: Văn hóa Việt Nam là kết tinh những giá trị tốt đẹp của dân tộc trong tiến trình hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước. Quá trình lịch sử đó đã hình thành nền văn hóa Việt Nam thống nhất trong đa dạng, mang đậm bản sắc dân tộc và chứa đựng những tiềm năng phát triển lâu dài.
Nguồn lực văn hóa gắn bó mật thiết với con người và đời sống xã hội, được thể hiện qua hệ thống di sản vật thể, phi vật thể, tri thức, kinh nghiệm, chuẩn mực đạo đức và phương thức tổ chức đời sống cộng đồng. Khác với nhiều nguồn lực vật chất, những giá trị này có khả năng được kế thừa, tái tạo và phát triển thông qua quá trình sáng tạo, giao lưu và tiếp biến văn hóa. Sự kết hợp giữa gìn giữ những giá trị cốt lõi với tiếp thu có chọn lọc các giá trị mới góp phần duy trì tính liên tục và sức sống của văn hóa dân tộc. Đây là cơ sở để văn hóa Việt Nam không ngừng được bổ sung, phát triển và tiếp tục khẳng định vị trí là nguồn lực nội sinh quan trọng của đất nước.
Thứ hai, các giá trị đặc trưng của văn hóa Việt Nam tạo nên sức mạnh nội sinh cho sự phát triển đất nước.
Sức mạnh nội sinh của văn hóa Việt Nam được thể hiện tập trung ở những giá trị tiêu biểu như lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, nhân ái, nghĩa tình, ý chí độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường, truyền thống hiếu học, cần cù và sáng tạo. Những giá trị này có mối quan hệ gắn bó, bổ sung cho nhau góp phần định hình bản sắc văn hóa, bồi dưỡng phẩm chất con người và củng cố nền tảng tinh thần của dân tộc. Trong đó, lòng yêu nước và ý chí tự lực, tự cường góp phần hình thành bản lĩnh, khát vọng vươn lên; tinh thần đoàn kết, nhân ái, nghĩa tình tạo cơ sở cho sự đồng thuận và hợp tác trong cộng đồng; truyền thống hiếu học, cần cù, sáng tạo góp phần nâng cao ý thức học tập, lao động và tiếp thu tri thức.
Sức mạnh của những giá trị văn hóa còn được thể hiện ở khả năng củng cố niềm tin, khơi dậy ý chí và phát huy tinh thần trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với cộng đồng, đất nước. Trong kỷ nguyên mới, việc phát huy các giá trị văn hóa truyền thống cần gắn với những yêu cầu về thượng tôn pháp luật, trách nhiệm xã hội, đổi mới sáng tạo và khả năng thích ứng trước những biến đổi của đời sống. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh: Phát huy sức mạnh văn hóa, con người thành nguồn lực nội sinh và động lực mạnh mẽ cho sự phát triển. Quan điểm này khẳng định yêu cầu kế thừa, phát huy các giá trị văn hóa dân tộc, đồng thời bồi đắp những phẩm chất và năng lực phù hợp với điều kiện mới, tạo cơ sở phát huy sức mạnh nội sinh phục vụ sự phát triển đất nước.
2. Văn hóa Việt Nam – động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới
Thứ nhất, văn hóa góp phần phát triển con người toàn diện, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước.
Con người vừa là chủ thể sáng tạo văn hóa, vừa là trung tâm, mục tiêu và động lực của sự phát triển. Vai trò động lực của văn hóa trước hết được thể hiện thông qua việc phát triển con người toàn diện về trí tuệ, đạo đức, thể chất, năng lực sáng tạo và trách nhiệm xã hội. Thông qua giáo dục, xây dựng môi trường văn hóa và thực hành các chuẩn mực ứng xử, văn hóa góp phần hình thành nhân cách, nâng cao nhận thức, ý thức kỷ luật, tác phong lao động và khả năng thích ứng của con người. Đây là những yếu tố quan trọng đối với việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, hiệu quả lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Trong bối cảnh phát triển kinh tế tri thức, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, yêu cầu phát triển con người không chỉ giới hạn ở trình độ chuyên môn mà còn bao gồm phẩm chất đạo đức, trách nhiệm công dân, năng lực sáng tạo và khả năng thích ứng với những biến đổi của xã hội. Đại hội XIV của Đảng xác định: “Phát triển toàn diện con người Việt Nam về đạo đức, trí tuệ, ý thức dân tộc, trách nhiệm công dân, thượng tôn pháp luật, năng lực sáng tạo, thẩm mỹ, thể lực, kỹ năng sống, kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng số” [2]. Quan điểm này khẳng định yêu cầu phát triển con người toàn diện gắn việc bồi dưỡng các giá trị văn hóa, đạo đức với nâng cao tri thức, năng lực và kỹ năng đáp ứng yêu cầu của thời đại. Trên cơ sở đó, văn hóa góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát huy năng lực sáng tạo và hiệu quả hoạt động của con người trong các lĩnh vực đời sống xã hội, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước.
Thứ hai, văn hóa góp phần tạo động lực tăng trưởng mới, thúc đẩy phát triển kinh tế đất nước.
Trong nền kinh tế tri thức và môi trường số, văn hóa ngày càng tham gia trực tiếp vào quá trình tạo ra sản phẩm, dịch vụ và các lĩnh vực kinh doanh có giá trị gia tăng cao. Sự kết hợp giữa sáng tạo văn hóa với khoa học, công nghệ và nhu cầu thị trường tạo điều kiện phát triển các ngành công nghiệp văn hóa như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, thiết kế, quảng cáo, trò chơi điện tử và nội dung số. Các hoạt động này góp phần mở rộng thị trường, tạo việc làm, tăng thu nhập và hình thành những nguồn tăng trưởng mới. Bên cạnh đó, việc khai thác hợp lý các giá trị văn hóa trong phát triển du lịch, xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị sản phẩm góp phần đa dạng hóa hoạt động kinh tế, tăng sức cạnh tranh của hàng hóa, dịch vụ Việt Nam.
Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị xác định mục tiêu đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP; tầm nhìn đến năm 2045, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo phấn đấu đóng góp 9% GDP. Những mục tiêu này thể hiện định hướng đưa công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo trở thành những lĩnh vực có đóng góp ngày càng quan trọng đối với nền kinh tế. Đồng thời, sự phát triển của các ngành này góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng gia tăng hàm lượng tri thức, sáng tạo và giá trị văn hóa trong sản phẩm, dịch vụ, qua đó nâng cao chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Thứ ba, văn hóa là nguồn lực quan trọng để đất nước hội nhập quốc tế trong kỷ nguyên mới
Văn hóa là một trong những yếu tố quan trọng cấu thành sức mạnh mềm quốc gia, có vai trò nâng cao vị thế, uy tín và tầm ảnh hưởng của Việt Nam trong quan hệ quốc tế. Thông qua các hoạt động ngoại giao văn hóa, giao lưu nghệ thuật, giới thiệu di sản và quảng bá những thành tựu sáng tạo, các giá trị văn hóa dân tộc được lan tỏa, qua đó khẳng định bản sắc và hình ảnh đất nước, con người Việt Nam trên trường quốc tế. Trong mối quan hệ với đối ngoại chính trị, kinh tế, khoa học và công nghệ, ngoại giao văn hóa góp phần củng cố lòng tin, tăng cường quan hệ hữu nghị và mở rộng cơ hội hợp tác giữa Việt Nam với các quốc gia, đối tác quốc tế.
Văn hóa đồng thời là cầu nối giữa các dân tộc, tạo cơ sở thúc đẩy đối thoại, tăng cường sự hiểu biết và tôn trọng những khác biệt về lịch sử, truyền thống, phong tục và lối sống. Thông qua giao lưu văn hóa, Việt Nam không chỉ giới thiệu những giá trị riêng có của dân tộc mà còn mở rộng quan hệ với các cộng đồng trên thế giới, tạo điều kiện xây dựng môi trường hợp tác hòa bình, ổn định. Đối với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, văn hóa là sợi dây liên kết với quê hương, đất nước, có ý nghĩa trong việc duy trì tiếng Việt, gìn giữ bản sắc và củng cố ý thức hướng về cội nguồn. Đồng thời, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài còn có vai trò giới thiệu, lan tỏa các giá trị văn hóa dân tộc tại nước sở tại, qua đó tăng cường sự hiểu biết và quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam với các quốc gia. Trên cơ sở đó, nguồn lực văn hóa được phát huy trong hoạt động đối ngoại, hỗ trợ quá trình hội nhập quốc tế và nâng cao vị thế của đất nước.
Thứ tư, văn hóa góp phần xây dựng xã hội ổn định, tiến bộ, công bằng và phát triển bền vững.
Văn hóa có vai trò định hướng, điều tiết các quan hệ xã hội thông qua hệ thống giá trị, chuẩn mực ứng xử và các thiết chế văn hóa, góp phần xây dựng môi trường xã hội ổn định, lành mạnh. Việc thực hiện các chuẩn mực văn hóa trong hoạt động lãnh đạo, quản lý và đời sống cộng đồng góp phần nâng cao trách nhiệm của các chủ thể, củng cố kỷ cương, tăng cường sự đồng thuận và hạn chế những hành vi lệch chuẩn. Sự gắn kết giữa các chuẩn mực văn hóa với pháp luật và đạo đức xã hội còn tạo cơ sở điều hòa các quan hệ lợi ích, giải quyết mâu thuẫn phát sinh, góp phần bảo đảm sự hài hòa giữa lợi ích cá nhân, cộng đồng và xã hội.
Đồng thời, văn hóa góp phần thúc đẩy tiến bộ, công bằng xã hội thông qua việc mở rộng cơ hội tiếp cận, tham gia sáng tạo và thụ hưởng các giá trị văn hóa của Nhân dân. Phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, nâng cao chất lượng dịch vụ văn hóa và từng bước thu hẹp chênh lệch về mức hưởng thụ văn hóa giữa các vùng, miền, nhóm dân cư là những điều kiện quan trọng để bảo đảm quyền văn hóa và nâng cao chất lượng đời sống xã hội. Mặt khác, việc lồng ghép các mục tiêu phát triển văn hóa trong hoạch định và thực thi chính sách góp phần bảo đảm sự hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường. Qua đó, văn hóa phát huy vai trò điều tiết, định hướng quá trình phát triển theo những giá trị nhân văn và mục tiêu phát triển bền vững.
3. Kết luận
Văn hóa Việt Nam là nguồn lực nội sinh quan trọng, đồng thời là động lực thúc đẩy sự phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Những thành tựu sáng tạo và giá trị văn hóa được tích lũy qua tiến trình lịch sử dân tộc không chỉ tạo nên bản sắc và sức mạnh tinh thần mà còn có khả năng đóng góp thiết thực vào phát triển con người, tăng trưởng kinh tế và tiến bộ xã hội. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, việc nhận thức đầy đủ vị trí, vai trò của văn hóa và phát huy hiệu quả các nguồn lực văn hóa có ý nghĩa chiến lược. Trên cơ sở quán triệt tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, cần tiếp tục gắn kết chặt chẽ phát triển văn hóa với phát triển kinh tế, chính trị và xã hội, đưa văn hóa thực sự trở thành động lực quan trọng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

ThS. Hoàng Thị Thắm - Khoa Lý luận cơ sở


TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Bộ Chính trị (2026), Nghị quyết số 80-NQ/TW, ngày 07/01/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam, Hà Nội.
[2] Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập I, Nxb. Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr.99

Điểm tin

HÌNH ẢNH HOẠT ĐỘNG

  • Hình_LD

    Thường trực Tỉnh ủy Lâm Đồng làm việc với trường Chính trị

  • Bế giảng C17

    Lễ Bế giảng lớp Cao cấp Lý luận Chính trị C17 Lâm Đồng

  • DH ĐOAN TRUONG

    Đại hội Đoàn TNCSHCM trường Chính trị tỉnh Lâm Đồng nhiệm kỳ 2022 - 2027

  • HN CBCC 2022

    Hội nghị Công chức, Viên chức và Người lao động năm 2022

  • Bế giảng K36

    Lễ Bế giảng lớp Trung cấp LLCT-HC K36 hệ tập trung

  • DH Chi bo 1

    Đại hội Chi bộ 1 nhiệm kỳ 2022-2025 (Đại hội mẫu)

THỐNG KÊ TRUY CẬP
001987890
Đang truy cập : 12