Tóm tắt: Gắn lý luận với thực tiễn là nguyên lý quan trọng trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của Đảng, đồng thời là yêu cầu cốt lõi nhằm nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị trong giai đoạn mới. Đối với Trường Chính trị tỉnh Lâm Đồng, việc vận dụng quan điểm này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, năng lực tư duy và khả năng giải quyết hiệu quả những vấn đề thực tiễn đặt ra. Bài viết làm rõ cơ sở lý luận, thực trạng và đề xuất một số giải pháp nhằm tiếp tục nâng cao hiệu quả gắn lý luận với thực tiễn trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tại Trường Chính trị tỉnh Lâm Đồng.

Từ khóa: Lý luận chính trị; thực tiễn; đào tạo cán bộ; Trường Chính trị tỉnh Lâm Đồng; đổi mới phương pháp giảng dạy.

I. MỞ ĐẦU

Trong sự nghiệp cách mạng, Đảng ta luôn xác định công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ là nhiệm vụ then chốt, có ý nghĩa quyết định đến hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị. Để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, việc trang bị kiến thức lý luận chính trị phải gắn chặt với thực tiễn công tác, giúp người học hình thành bản lĩnh chính trị, phương pháp tư duy khoa học và năng lực vận dụng lý luận vào giải quyết những vấn đề đặt ra từ thực tiễn.

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là một nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa Mác - Lênin. Thực tiễn không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng. Lý luận mà không liên hệ với thực tiễn là lý luận suông” (1). Quan điểm đó đến nay vẫn giữ nguyên giá trị và trở thành nguyên tắc cơ bản trong giáo dục lý luận chính trị. Đại hội XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, năng lực đổi mới sáng tạo, tư duy chiến lược và khả năng tổ chức thực hiện hiệu quả các chủ trương, nghị quyết của Đảng.

Đối với Trường Chính trị tỉnh Lâm Đồng, trong bối cảnh địa phương bước vào giai đoạn phát triển mới sau khi hợp nhất đơn vị hành chính cấp tỉnh, yêu cầu gắn lý luận với thực tiễn càng trở nên cấp thiết. Đây không chỉ là nguyên tắc trong hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ mà còn là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của tỉnh trong kỷ nguyên mới.

II. NỘI DUNG

1. Cơ sở lý luận của việc gắn lý luận với thực tiễn trong đào tạo cán bộ

Chủ nghĩa Mác - Lênin khẳng định thực tiễn là cơ sở, động lực, mục đích của nhận thức và là tiêu chuẩn kiểm nghiệm chân lý. Lý luận chỉ thực sự có giá trị khi phản ánh đúng quy luật khách quan của thực tiễn và định hướng cho hoạt động thực tiễn. Ngược lại, thực tiễn muốn đạt hiệu quả cần có sự dẫn đường của lý luận khoa học.

Đối với công tác cán bộ, sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Cán bộ không chỉ cần có trình độ lý luận chính trị mà còn phải có năng lực vận dụng lý luận vào phân tích, đánh giá tình hình, hoạch định chủ trương, tổ chức thực hiện nhiệm vụ và xử lý các vấn đề phát sinh trong thực tiễn.

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh việc học tập lý luận phải gắn với công tác thực tế. Người cho rằng học lý luận không phải để “trang sức” mà nhằm nâng cao năng lực công tác, sửa chữa khuyết điểm, nâng cao hiệu quả phục vụ Nhân dân. Người căn dặn cán bộ phải biết “học đi đôi với hành”, “lý luận phải liên hệ với thực tế” (2).

Quán triệt quan điểm đó, các trường chính trị không chỉ là nơi truyền đạt tri thức lý luận mà còn là môi trường rèn luyện tư duy chính trị, năng lực thực tiễn và phương pháp công tác cho đội ngũ cán bộ. Mục tiêu cuối cùng của đào tạo lý luận chính trị là giúp người học biết vận dụng những nguyên lý, quan điểm của Đảng vào giải quyết các nhiệm vụ cụ thể tại cơ quan, đơn vị, địa phương.

Đối với tỉnh Lâm Đồng, việc gắn lý luận với thực tiễn càng có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh phát triển mới. Sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh có không gian phát triển rộng hơn, với những yêu cầu mới về quản lý, điều hành, phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng hệ thống chính trị và nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân. Điều đó đòi hỏi đội ngũ cán bộ phải có tư duy tổng hợp, khả năng phân tích thực tiễn và năng lực tổ chức thực hiện hiệu quả

2. Thực trạng gắn lý luận với thực tiễn trong đào tạo cán bộ tại Trường Chính trị tỉnh Lâm Đồng

Trong những năm qua, Trường Chính trị tỉnh Lâm Đồng đã quan tâm đổi mới nội dung, phương pháp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ theo hướng nâng cao tính thực tiễn, phát huy vai trò chủ thể của người học. Nhà trường thường xuyên tổ chức các lớp trung cấp lý luận chính trị, các lớp bồi dưỡng theo chức danh, vị trí việc làm; đồng thời chú trọng nâng cao chất lượng giảng dạy, nghiên cứu khoa học và tổng kết thực tiễn. Các chương trình đào tạo, bồi dưỡng của trường được triển khai gắn với yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ của địa phương.

Trong hoạt động giảng dạy, đội ngũ giảng viên đã từng bước tăng cường liên hệ thực tiễn, đưa các vấn đề đang đặt ra trong đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của tỉnh vào bài giảng. Các nội dung về xây dựng Đảng, quản lý nhà nước, cải cách hành chính, phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới, phát triển du lịch, bảo vệ môi trường, chuyển đổi số... được phân tích dưới góc độ lý luận nhằm giúp học viên nhận thức rõ hơn mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn.

Hoạt động nghiên cứu thực tế của học viên cũng được chú trọng. Thông qua việc khảo sát tại cơ sở, tìm hiểu mô hình phát triển kinh tế - xã hội, công tác xây dựng Đảng, cải cách hành chính và giải quyết các vấn đề dân sinh, học viên có điều kiện vận dụng kiến thức đã học để phân tích, đánh giá thực tiễn, từ đó nâng cao năng lực tham mưu, tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc gắn lý luận với thực tiễn trong đào tạo cán bộ vẫn còn một số hạn chế. Một số bài giảng còn nặng về truyền đạt kiến thức, việc cập nhật những vấn đề mới từ thực tiễn địa phương đôi khi chưa thường xuyên. Hoạt động nghiên cứu thực tế ở một số lớp có lúc còn thiên về tham quan, thu thập thông tin, chưa đi sâu phân tích, tổng kết những vấn đề cần giải quyết từ thực tiễn.

Ngoài ra, sự phát triển nhanh chóng của tỉnh trong giai đoạn mới đặt ra nhiều vấn đề thực tiễn cần được nghiên cứu, tổng kết để bổ sung vào nội dung đào tạo. Đó là yêu cầu về xây dựng chính quyền hiện đại, chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh, liên kết vùng, quản lý đô thị, phát triển nguồn nhân lực và bảo đảm an sinh xã hội.

3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả gắn lý luận với thực tiễn trong đào tạo cán bộ tại Trường Chính trị tỉnh Lâm Đồng

Một là, tiếp tục nâng cao nhận thức về vai trò của gắn lý luận với thực tiễn trong đào tạo cán bộ. Cấp ủy, lãnh đạo nhà trường, đội ngũ giảng viên và học viên cần nhận thức sâu sắc rằng lý luận chính trị chỉ phát huy giá trị khi được vận dụng vào thực tiễn. Học tập lý luận không nhằm mục đích ghi nhớ kiến thức mà nhằm hình thành tư duy khoa học, phương pháp luận cách mạng và năng lực giải quyết vấn đề.

Hai là, đổi mới nội dung chương trình và phương pháp giảng dạy theo hướng tăng tính thực tiễn. Giảng viên cần tiếp tục đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường sử dụng tình huống thực tế, thảo luận nhóm, tọa đàm khoa học, phân tích chính sách và các vấn đề đang đặt ra tại địa phương. Mỗi bài giảng cần trả lời được câu hỏi: kiến thức lý luận này có ý nghĩa gì đối với việc thực hiện nhiệm vụ của cán bộ ở cơ sở?

Ba là, nâng cao chất lượng nghiên cứu thực tế và tổng kết thực tiễn. Nhà trường cần xem nghiên cứu thực tế là một bộ phận quan trọng của quá trình đào tạo. Các chuyến nghiên cứu thực tế cần được tổ chức theo hướng chuyên sâu, gắn với những vấn đề cụ thể của địa phương, giúp học viên rèn luyện kỹ năng phân tích, đánh giá và đề xuất giải pháp.

Bốn là, phát huy vai trò của đội ngũ giảng viên trong nghiên cứu khoa học và tổng kết thực tiễn. Giảng viên trường chính trị cần thường xuyên nghiên cứu, cập nhật thực tiễn, tham gia các hoạt động khảo sát, tổng kết mô hình, kinh nghiệm ở cơ sở. Đây là cơ sở để nâng cao chất lượng bài giảng, bảo đảm sự thống nhất giữa tính khoa học, tính lý luận và tính thực tiễn.

Năm là, tăng cường ứng dụng công nghệ số trong đào tạo. Chuyển đổi số tạo điều kiện để nhà trường xây dựng kho học liệu thực tiễn, khai thác dữ liệu địa phương, sử dụng các phương tiện trực quan trong giảng dạy. Qua đó, giúp học viên tiếp cận nhanh hơn với những vấn đề mới phát sinh trong quản trị và phát triển địa phương.

III. KẾT LUẬN

Gắn lý luận với thực tiễn là nguyên tắc cơ bản trong công tác đào tạo cán bộ của Đảng, đồng thời là yêu cầu cốt lõi quyết định chất lượng giáo dục lý luận chính trị. Đối với Trường Chính trị tỉnh Lâm Đồng, thực hiện tốt yêu cầu này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng mà còn trực tiếp xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị, năng lực thực tiễn và tinh thần trách nhiệm trước Đảng, Nhà nước và Nhân dân.

Trong giai đoạn phát triển mới, khi tỉnh Lâm Đồng đứng trước những cơ hội và yêu cầu mới, việc tiếp tục đổi mới phương thức đào tạo theo hướng gắn lý luận với thực tiễn càng trở nên cấp thiết. Đây là nhiệm vụ vừa mang tính thường xuyên, vừa có ý nghĩa chiến lược nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của địa phương./.

ThS. Phạm Hồng Hải

Giảng viên khoa Lý luận cơ sở

Tài liệu tham khảo

1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nxb CTQG Sự thật, Hà Nội.

2. Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 11, Nxb CTQG Sự thật, Hà Nội.

3. Bộ Chính trị (2024), Quy định số 144-QĐ/TW ngày 09/5/2024 về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới.

4. Ban Bí thư (2018), Quy định số 09-QĐi/TW ngày 13/11/2018 về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của Trường Chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

5. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2021), Giáo trình Trung cấp lý luận chính trị, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội.

6. Trường Chính trị tỉnh Lâm Đồng, Tài liệu giới thiệu về chức năng, nhiệm vụ và hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của nhà trường.