Tóm tắt: Thời gian gần đây, bên cạnh các hình thức lừa đảo trên không gian mạng, xuất hiện tình trạng một số đối tượng lợi dụng nhu cầu du lịch, nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe để mời gọi người dân ký các “hợp đồng nghỉ dưỡng”, “sở hữu kỳ nghỉ”. Đối tượng lừa đảo thường dùng thủ đoạn thao túng tâm lý phổ biến là tạo cảm giác “ưu đãi chỉ còn trong hôm nay”, “suất cuối cùng”, “không ký sẽ mất quyền lợi”. Người dân bị thúc ép ký hợp đồng ngay tại các buổi hội thảo, tọa đàm mà không có thời gian suy nghĩ hoặc hỏi ý kiến của người thân. Từ đó, nhiều người, đặc biệt là người cao tuổi, đã bị thiệt hại đáng kể về tài sản và quyền lợi hợp pháp. Mục đích bài viết là bóc trần thủ đoạn lừa đảo và đề xuất giải pháp nâng cao ý thức cảnh giác trong nhân dân, đặc biệt bảo vệ nhóm đối tượng yếu thế là người cao tuổi.

Từ khoá: Hợp đồng nghỉ dưỡng, sở hữu kỳ nghỉ, lừa đảo, chiêu trò, cảnh giác.

I. MỞ ĐẦU

Hiện nay, nhu cầu du lịch, nghỉ dưỡng của người dân ngày càng cao sau đại dịch và khi chất lượng cuộc sống được cải thiện. Lợi dụng mô hình sở hữu kỳ nghỉ và hợp đồng nghỉ dưỡng, một số đối tượng đã thực hiện các hành vi gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản của khách hàng. Đáng chú ý, các chiêu trò này thường hướng đến là người lớn tuổi, người nghỉ hưu, người có tích lũy tài chính nhưng hạn chế trong tiếp cận thông tin pháp lý, công nghệ và kỹ năng kiểm chứng hợp đồng. Có thể nói, đây là nhóm đối tượng thường bị các đối tượng lừa đảo nhắm tới do có nhu cầu nghỉ dưỡng và hạn chế trong việc tiếp cận thông tin cảnh báo. Vì vậy, vấn đề đặt ra là chúng ta cần nhận diện đúng thủ đoạn, cảnh báo kịp thời, giúp người dân nâng cao ý thức tự bảo vệ tài sản, quyền lợi hợp pháp của mình.

II. NỘI DUNG

1. Thực trạng và thủ đoạn thường gặp

Thứ nhất, dùng quà tặng, hội thảo, du lịch miễn phí để tiếp cận người có điều kiện đi du lịch hoặc nghỉ dưỡng.

Các đối tượng lừa đảo xây dựng kịch bản hẳn hoi, chúng thường gửi thư mời đến những người mà chúng xác định là khách hàng tiềm năng. Với mánh khóe là mời tham dự sự kiện tri ân khách hàng, hội thảo du lịch, sự kiện giới thiệu sản phẩm nghỉ dưỡng, kèm theo cam kết “100% nhận quà tặng giá trị” (voucher nghỉ dưỡng miễn phí ở các resort nghỉ dưỡng hạng sang 4 - 5 sao, đồ gia dụng, bữa ăn miễn phí…). Nhiều người lớn tuổi cho rằng việc được mời tham dự các sự kiện như vậy thể hiện sự quan tâm và trân trọng từ phía đơn vị tổ chức nên dễ dàng nhận lời tham gia; nhiều người cho rằng đây là cơ hội để trải nghiệm các dịch vụ nghỉ dưỡng cao cấp mà không phải bỏ chi phí nên dễ dàng tham gia.

Thứ hai, đánh vào tâm lý nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe và đầu tư sinh lời.

Người lớn tuổi thường có nhu cầu nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe, muốn dành thời gian cho gia đình, con cháu. Các đối tượng lợi dụng tâm lý này để quảng cáo rằng hợp đồng nghỉ dưỡng vừa để sử dụng, vừa có thể cho thuê, chuyển nhượng, sinh lời. Tuy nhiên, khi đã ký hợp đồng, nhiều người mới phát hiện các điều kiện ràng buộc phức tạp, chi phí phát sinh cao, quyền lợi không như cam kết.

Để tạo dựng lòng tin, các đối tượng thường tổ chức sự kiện tại khách sạn 4 - 5 sao, tiếp đón khách chu đáo từ khâu mời tham dự đến hướng dẫn tại hội trường. Sau khi tạo không khí thân thiện, chúng lợi dụng hiệu ứng đám đông, âm thanh sôi động và đội ngũ tư vấn đông đảo (thường áp dụng hình thức 1 kèm 1 hoặc 2 kèm 1) để thuyết phục khách hàng. Các nhân viên tư vấn đưa ra những kế hoạch đầu tư hấp dẫn với số vốn ban đầu nhỏ nhưng được hứa hẹn sinh lời cao, thanh toán linh hoạt theo nhiều đợt. Tinh vi hơn, họ quy đổi chi phí thành điểm nghỉ dưỡng nhằm làm giảm cảm giác về số tiền thực tế phải bỏ ra. Đồng thời, các đối tượng vẽ ra viễn cảnh được nghỉ dưỡng tại những khu resort đẳng cấp với chi phí thấp hoặc có thể thu lợi nhuận từ việc cho thuê lại kỳ nghỉ. Trước những lời hứa hẹn hấp dẫn đó, nhiều người lớn tuổi dễ bị cuốn vào tâm lý “đầu tư ít, sinh lời nhanh”, từ đó đưa ra quyết định thiếu thận trọng.

Thứ ba, dùng hợp đồng dài, thuật ngữ khó hiểu để gây bất lợi cho người mua.

Chúng nhắm vào người cao tuổi vì đây là nhóm có tiền tiết kiệm dưỡng già, có nhiều thời gian rảnh rỗi và tâm lý mong muốn có những chuyến đi gắn kết con cháu. Hơn nữa, chúng lợi dụng điểm yếu của người lớn tuổi thường hạn chế về năng lực tiếp cận thông tin cảnh báo trên internet; khả năng đọc hiểu các hợp đồng kinh tế phức tạp, dày hàng chục trang kém; dễ bị dao động trước áp lực tâm lý đám đông hoặc sự săn đón ngọt ngào của nhân viên tư vấn. Từ đó, trong hợp đồng có điều khoản bất lợi cho khách hàng, thường có nhiều điều khoản chuyên môn, thời hạn dài, quy định phức tạp về phí thường niên, phí chuyển nhượng, điều kiện hủy, điều kiện đặt phòng tại những khu nghỉ dưỡng cao cấp. Trong khi đó, người mua, nhất là người lớn tuổi, dễ tin vào lời tư vấn miệng mà không đọc kỹ nội dung hợp đồng, thậm chí tin nhân viên tư vấn mà không đọc hợp đồng và theo yêu cầu hướng dẫn ký ở đâu là cứ thế mà đặt bút ký. Đến khi phát sinh tranh chấp, cam kết bằng lời nói thường không có giá trị chứng minh, lúc này người mua đã trở thành nạn nhân trong những hợp đồng chứa các điều khoản bất lợi do chính tay mình ký.

Thứ tư, tạo áp lực ký nhanh, đóng tiền ngay để hợp đồng có hiệu lực, sinh lời ngay.

Hợp đồng được soạn thảo tinh vi, độ dài hàng chục trang với nhiều thuật ngữ pháp lý khó hiểu. Quyền lợi của khách hàng bị trói buộc bởi vô số điều kiện ngặt nghèo (phí thường niên tăng phi lý, không thể đặt phòng vào mùa cao điểm...), trong khi nghĩa vụ của bên cung cấp dịch vụ lại rất mờ nhạt và thường có điều khoản miễn trừ trách nhiệm. Chúng tư vấn và quan sát thấy khách hàng bắt đầu có dấu hiệu tin vào lời tư vấn ban đầu, sẽ tung chiêu cuối tạo dựng lòng tin cho người tham dự là mời người quản lý chứng kiến và tư vấn chọn gói hợp đồng. Một thủ đoạn phổ biến là tạo cảm giác “ưu đãi chỉ còn trong hôm nay”, “suất cuối cùng”, “không ký sẽ mất quyền lợi”, “nhận ưu đãi độc quyền”... Chúng từng bước thuyết phục, thúc ép khách hàng ký hợp đồng ngay tại chỗ, không có thời gian suy nghĩ, thiếu thời gian hỏi ý kiến người thân, luật sư hoặc cơ quan chức năng và nhất là không thể đọc hết những điều khoản chi chít trong hợp đồng thiếu minh bạch của chúng. Khi muốn hủy hợp đồng, người mua gần như mất trắng số tiền hàng trăm triệu đồng.

2. Hậu quả và nguyên nhân của tình trạng lừa đảo thông qua hợp đồng nghỉ dưỡng biến tướng

Hậu quả của những hợp đồng thiếu minh bạch đã gây thiệt hại lớn về tài sản, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, tâm lý, sức khỏe của người bị hại khi phải mang khoản nợ chồng chất và ôm cả day dứt khôn nguôi; phát sinh tranh chấp dân sự, khiếu nại, tố cáo kéo dài; làm suy giảm niềm tin của người dân đối với các sản phẩm du lịch, nghỉ dưỡng hợp pháp; gây áp lực cho công tác quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, du lịch, thương mại và an ninh trật tự.

Nguyên nhân khiến người lớn tuổi dễ trở thành nạn nhân là do tin tưởng vào hình thức tổ chức chuyên nghiệp, địa điểm sang trọng, lời nói thuyết phục; hạn chế trong việc kiểm tra thông tin doanh nghiệp, pháp lý dự án, điều khoản hợp đồng; tâm lý ngại hỏi, ngại từ chối, dễ bị tác động bởi quà tặng và lời hứa lợi nhuận; một số người có tiền tích lũy sau nhiều năm lao động, nghỉ hưu nên trở thành mục tiêu của các đối tượng lừa đảo.

Về mặt pháp lý, quyền lợi của người tiêu dùng khi tham gia các giao dịch dịch vụ du lịch, nghỉ dưỡng được pháp luật bảo vệ. Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 quy định tổ chức, cá nhân kinh doanh phải cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin về sản phẩm, dịch vụ; không được sử dụng hành vi gian dối, gây nhầm lẫn hoặc ép buộc người tiêu dùng giao kết hợp đồng. Luật Du lịch năm 2017 cũng yêu cầu các tổ chức kinh doanh du lịch phải bảo đảm tính minh bạch trong cung cấp thông tin và thực hiện đúng các cam kết với khách hàng. Đây là cơ sở quan trọng để người dân nâng cao ý thức bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình, đồng thời chủ động tố giác các hành vi vi phạm đến cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

3. Giải pháp cảnh giác và phòng ngừa chiêu trò lừa đảo

Thứ nhất, chính quyền, đoàn thể và cơ quan chức năng phải tăng cường công tác tuyên truyền và siết chặt công tác quản lý loại hình du lịch “sở hữu kỳ nghỉ”.

Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong phòng ngừa các hành vi lừa đảo, nhất là những thủ đoạn mới, tinh vi nhắm vào người cao tuổi. Đây là giải pháp phòng ngừa từ sớm, từ xa, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật và kỹ năng tự bảo vệ của người dân trước các nguy cơ trên thực tế và không gian mạng. Để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ này cần phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị ở cơ sở, nhất là Mặt trận Tổ quốc, Hội Người cao tuổi, Hội Cựu chiến binh và các tổ chức đoàn thể trong việc cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, giúp người dân nhận diện các dấu hiệu lừa đảo. Khi mỗi người dân được trang bị đầy đủ kiến thức pháp luật và kỹ năng phòng ngừa rủi ro, sẽ góp phần xây dựng môi trường xã hội an toàn, lành mạnh, hạn chế các điều kiện phát sinh tội phạm và vi phạm pháp luật.

Các cơ quan chức năng (Công an; Quản lý thị trường; Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Sở Công Thương) phải có quy định chặt chẽ hơn về loại hình kinh doanh sở hữu kỳ nghỉ; tăng cường thanh tra, kiểm tra các hoạt động tổ chức sự kiện, hội thảo có dấu hiệu huy động vốn trái phép hoặc kinh doanh đa cấp trá hình; xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân có hành vi gian dối, quảng cáo sai sự thật, lợi dụng hợp đồng để chiếm đoạt tài sản.

Thứ hai, mỗi gia đình cần nâng cao cảnh giác thủ đoạn lừa đảo mới.

Những người thân trong gia đình thường xuyên quan tâm, trao đổi với cha mẹ, ông bà về các thủ đoạn lừa đảo mới. Hướng dẫn người lớn tuổi kỹ năng kiểm chứng thông tin, đặc biệt là các lời mời đầu tư, nghỉ dưỡng, tặng quà, du lịch miễn phí. Không nên xem đây chỉ là “việc riêng” của người lớn tuổi, vì nhiều vụ việc gây thiệt hại rất lớn cho cả gia đình. Hỗ trợ quản lý tài chính cho người lớn tuổi để tránh rủi ro.

Thứ ba, người dân phải cảnh giác, tỉnh táo trước chiêu trò “đầu tư ít, sinh lời nhanh” và tặng quà có giá trị.

Đối với người dân, nhất là người lớn tuổi phải cảnh giác, tỉnh táo trước những chiêu trò mới hiện nay, tuyệt đối không tham gia các sự kiện “tặng quà tri ân”, “khảo sát du lịch” từ các công ty không rõ lai lịch. Thực hiện nguyên tắc “3 Không” trước khi ký hợp đồng: “Không ký ngay lập tức; Không đóng tiền ngay tại sự kiện; Không ký khi chưa có sự tư vấn của con cái hoặc luật sư, khi chưa đọc kỹ, chưa hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ, chi phí phát sinh và điều kiện chấm dứt hợp đồng”. Hơn nữa không tin tuyệt đối vào lời tư vấn miệng; phải xác định không có chuyện “đầu tư - sinh lời ngay, không phải làm việc cực nhọc” và không có chuyện tặng quà có giá trị cho người không quen biết; mọi cam kết phải được thể hiện bằng văn bản; kiểm tra thông tin doanh nghiệp, địa chỉ, mã số thuế, phản ánh của người tiêu dùng và tính pháp lý của sản phẩm.

III. KẾT LUẬN

Hợp đồng nghỉ dưỡng, sở hữu kỳ nghỉ bản chất là một mô hình chia sẻ rủi ro và tận hưởng dịch vụ, nhưng đang bị biến tướng thành công cụ lừa đảo tinh vi. Các đối tượng lừa đảo lợi dụng bằng thông tin gian dối, cam kết mập mờ, ép ký nhanh, đóng tiền qua nhiều kỳ... trở thành cái bẫy nguy hiểm. Mỗi người dân, mỗi gia đình và cả hệ thống chính trị từng địa phương cần cùng tham gia tuyên truyền, cảnh báo để không ai trở thành nạn nhân của những lời hứa không đúng thực tế. Sự chủ động cảnh giác của mỗi cá nhân, đặc biệt là người cao tuổi, cùng sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan chức năng là lá chắn thép bảo vệ tài sản của nhân dân, góp phần làm trong sạch môi trường kinh doanh dịch vụ du lịch và giữ vững an ninh trật tự địa phương./.

ThS. Nguyễn Thị Như Yến

Phó trưởng Khoa Lý luận cơ sở

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Anh Huy. (2026). Cần có cảnh báo sớm chiêu thức lừa đảo qua “hợp đồng kỳ nghỉ”, https://byvn.net/Cxi0, truy cập ngày 17/6/2026.

2. Quốc hội (2017), Luật Du lịch (Luật số 09/2017/QH14), Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, https://bom.so/kTRqQK, truy cập ngày 17/6/2026.

3. Quốc hội. (2023). Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (Luật số 19/2023/QH15), Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, https://bom.so/fUhfaD, truy cập ngày 17/6/2026.

4. Theo znews.vn. (2026). Biết gì về mô hình 'sở hữu kỳ nghỉ' khiến người già mất hàng chục tỷ?, Báo điện tử Quảng Ninh, https://byvn.net/8a4u, truy cập ngày 17/6/2026.

5. Tuyết Mai, Nguyễn Phương. (2026). Muốn bán thẻ kỳ nghỉ để thu hồi vốn, nhiều người cao tuổi lại sập bẫy lừa đảo mới, https://byvn.net/12z1, truy cập ngày 17/6/2026.

6. VTV đặc biệt: Cạm bẫy từ các hợp đồng kỳ nghỉ - Tập 2, Chuyên trang Văn hóa, di sản, lịch sử, du lịch tôn vinh cội nguồn, kết nối thời đại, https://byvn.net/aEKM, truy cập ngày 17/6/2026.