Tóm tắt

Trong bối cảnh Chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của internet, không gian mạng đã trở thành “mặt trận mới” trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Bên cạnh những lợi ích tích cực, các thế lực thù địch lợi dụng mạng xã hội để phát tán thông tin xấu độc, xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước. Bài viết tập trung phân tích thực trạng, những khó khăn, thách thức trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng; đồng thời đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.

Từ khóa: Không gian mạng; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; đấu tranh phản bác quan điểm sai trái; chuyển đổi số; an ninh mạng.

MỞ ĐẦU

Sự phát triển mạnh mẽ của internet, mạng xã hội và công nghệ số đã làm thay đổi sâu sắc đời sống xã hội, đồng thời tạo ra nhiều cơ hội và thách thức đối với công tác tư tưởng của Đảng. Không gian mạng trở thành môi trường quan trọng, thuận lợi, nhanh chóng để truyền tải thông tin, định hướng dư luận xã hội nhưng cũng là nơi các thế lực thù địch lợi dụng để chống phá Đảng, Nhà nước, xuyên tạc chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và kích động “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.

Trong bối cảnh đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên của toàn hệ thống chính trị. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục khẳng định yêu cầu giữ vững an ninh mạng, chủ động đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, góp phần bảo vệ ổn định chính trị và củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

NỘI DUNG

1. Không gian mạng - “mặt trận mới” trong công tác tư tưởng

Không gian mạng là môi trường kết nối toàn cầu với tốc độ truyền tải thông tin nhanh, phạm vi ảnh hưởng rộng và khả năng tác động mạnh mẽ đến nhận thức, tư tưởng của con người. Sự phát triển của các nền tảng mạng xã hội như Facebook, YouTube, TikTok hay Zalo... đã làm thay đổi căn bản phương thức tiếp nhận thông tin của xã hội hiện đại.

Nếu trước đây công tác tuyên truyền chủ yếu được thực hiện thông qua báo chí, phát thanh và truyền hình thì hiện nay mạng xã hội đã trở thành kênh thông tin phổ biến, có sức lan tỏa mạnh mẽ, đặc biệt đối với giới trẻ. Người dùng có thể tiếp cận thông tin mọi lúc, mọi nơi chỉ bằng thiết bị kết nối internet. Điều này tạo điều kiện thuận lợi để các cơ quan Đảng, Nhà nước đổi mới phương thức tuyên truyền, nâng cao hiệu quả định hướng dư luận xã hội và lan tỏa những giá trị tích cực.

Tuy nhiên, không gian mạng cũng trở thành “mảnh đất màu mỡ” để các thế lực thù địch lợi dụng chống phá Việt Nam. Với đặc điểm ẩn danh, khó kiểm soát và khả năng lan truyền nhanh, internet bị sử dụng để phát tán tin giả, thông tin sai sự thật, bóp méo lịch sử, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, kích động “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ.

Các đối tượng chống phá thường sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi như tạo lập tài khoản giả mạo; cắt ghép hình ảnh, video để xuyên tạc sự thật; lợi dụng các sự kiện chính trị, vụ việc phức tạp để kích động dư luận; tác động vào tâm lý tò mò, thiếu kiểm chứng của người sử dụng mạng xã hội; sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ deepfake để tạo thông tin giả, gây nhiễu loạn thông tin xã hội.

Đáng chú ý, các thế lực thù địch hiện nay không chỉ sử dụng thông tin bịa đặt, xuyên tạc công khai mà còn ngụy trang dưới nhiều hình thức như “góp ý”, “phản biện xã hội”, “bảo vệ dân chủ, nhân quyền”, “đưa thông tin đa chiều” nhằm che giấu mục đích chống phá. Chúng tập trung xuyên tạc nền tảng lý luận của Đảng; phủ nhận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; xuyên tạc lịch sử cách mạng và thành tựu đổi mới của đất nước; kích động tư tưởng chống đối, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Bên cạnh đó, các đối tượng chống phá thường lợi dụng những vấn đề nhạy cảm như dân tộc, tôn giáo, dân chủ, nhân quyền, đất đai, môi trường, phòng chống tham nhũng hoặc các vụ việc phức tạp phát sinh trong xã hội để kích động dư luận, gây mất niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Chúng còn lợi dụng tâm lý bức xúc, thiếu thông tin hoặc sự nhẹ dạ của một bộ phận người dân để lôi kéo, phát tán thông tin sai lệch, hình thành các luồng dư luận tiêu cực trên mạng xã hội.

Một vấn đề đáng lo ngại hiện nay là nhiều trang web, tài khoản, kênh YouTube phản động được đặt máy chủ ở nước ngoài, có sự hỗ trợ về tài chính và công nghệ nên hoạt động với tần suất lớn, phạm vi ảnh hưởng rộng và khó kiểm soát. Thậm chí, các thế lực thù địch còn khai thác phát ngôn của những phần tử cơ hội chính trị, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống hoặc có biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” để tạo sức ảnh hưởng và gây nhiễu loạn thông tin xã hội.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Tư tưởng không đúng đắn thì công tác ắt sai lầm”^[1]. Vì vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng chính là bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ và bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, không gian mạng không chỉ là môi trường truyền thông mà còn là không gian chiến lược về tư tưởng, văn hóa và an ninh quốc gia. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu phát triển hạ tầng số đi đôi với bảo đảm an ninh, an toàn thông tin, xây dựng môi trường số lành mạnh và giữ vững chủ quyền số quốc gia.

2. Thực trạng công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng hiện nay

Thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, nghị quyết quan trọng nhằm tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng, tiêu biểu là Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa XII. Tinh thần Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu giữ vững an ninh mạng, chủ động đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong bối cảnh Chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ.

Hiện nay, Việt Nam có trên 78 triệu người sử dụng internet, chiếm gần 80% dân số và hơn 72 triệu tài khoản mạng xã hội hoạt động thường xuyên^[2]. Các nền tảng như Facebook, YouTube, TikTok trở thành kênh tiếp cận thông tin phổ biến của người dân, đặc biệt là giới trẻ. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho công tác tuyên truyền, định hướng dư luận xã hội nhưng cũng làm gia tăng nguy cơ phát tán thông tin sai sự thật, thông tin xấu độc trên không gian mạng.

Trước tình hình đó, các cơ quan chức năng đã tăng cường đấu tranh, xử lý vi phạm trên internet và mạng xã hội. Theo thông tin tại Họp báo thường kỳ quý I năm 2026 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Facebook đã chặn, gỡ 1.568 nội dung vi phạm và khóa 38 trang (tỷ lệ xử lý đạt 96%); YouTube gỡ bỏ 459 nội dung, trong đó có 20 kênh vi phạm (đạt 92%); TikTok chặn, gỡ 565 nội dung, gồm 346 tài khoản và 10 audio chứa hơn 84 nghìn video vi phạm (đạt 97%). Đồng thời, các cơ quan chức năng cũng đề nghị Apple và Google gỡ bỏ hơn 370 trò chơi vi phạm trên kho ứng dụng, đạt tỷ lệ xử lý 100%. Những kết quả trên cho thấy sự quyết liệt của các cơ quan chức năng trong bảo vệ môi trường thông tin lành mạnh và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.

Tại tỉnh Lâm Đồng, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng cũng được quan tâm triển khai gắn với quá trình chuyển đổi số của địa phương. Nhiều cơ quan, đơn vị đã tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác tuyên truyền, định hướng dư luận xã hội; xây dựng fanpage, cổng thông tin điện tử và các nhóm cộng đồng để lan tỏa thông tin chính thống. Công an tỉnh Lâm Đồng triển khai mô hình “Không gian số Lâm Đồng an toàn, lành mạnh”, góp phần nâng cao nhận thức của người dân trong sử dụng mạng xã hội an toàn, đúng pháp luật. Nhờ đó, nhận thức chính trị và “sức đề kháng” của cán bộ, đảng viên và nhân dân trước thông tin xấu độc từng bước được nâng lên.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức. Các thế lực thù địch ngày càng sử dụng công nghệ hiện đại như AI, deepfake và nền tảng xuyên biên giới để phát tán thông tin giả, xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước. Chúng thường lợi dụng các vấn đề nhạy cảm như dân tộc, tôn giáo, đất đai, môi trường, phòng chống tham nhũng hoặc các vụ việc xã hội phức tạp để kích động dư luận, gây chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Tại Lâm Đồng, các đối tượng xấu thường lợi dụng đặc điểm địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống để xuyên tạc chính sách dân tộc, tôn giáo của Đảng và Nhà nước. Trong khi đó, ở một số vùng sâu, vùng xa, khả năng tiếp cận và kiểm chứng thông tin của người dân còn hạn chế nên dễ bị lôi kéo, kích động. Bên cạnh đó, một bộ phận cán bộ, đảng viên còn hạn chế về kỹ năng số; nội dung tuyên truyền ở một số cơ quan chưa thật sự hấp dẫn, chưa theo kịp xu hướng truyền thông hiện đại. Việc cung cấp thông tin chính thống đôi lúc còn chậm, trong khi tốc độ lan truyền của thông tin xấu độc trên mạng xã hội ngày càng nhanh và phức tạp.

Những hạn chế trên cho thấy bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng hiện nay không chỉ là nhiệm vụ về an ninh thông tin mà còn gắn với nhiệm vụ củng cố niềm tin của nhân dân, nâng cao dân trí và xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc trong thời đại số.

3. Giải pháp nâng cao hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng

Để nâng cao hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng hiện nay, cần tập trung thực hiện một số giải pháp sau:

Một là, nâng cao nhận thức chính trị và kỹ năng số cho cán bộ, đảng viên và nhân dân

Cần tiếp tục đẩy mạnh giáo dục lý luận chính trị, nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên và nhân dân về âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch trên không gian mạng. Đồng thời, tăng cường trang bị kỹ năng số, kỹ năng nhận diện và kiểm chứng thông tin, kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn cho người dân, nhất là thanh niên, học sinh, sinh viên nhằm nâng cao “sức đề kháng” trước thông tin xấu độc.

Hai là, đổi mới nội dung và phương thức tuyên truyền

Công tác tuyên truyền cần đổi mới theo hướng hiện đại, ngắn gọn, dễ tiếp cận và phù hợp với xu hướng truyền thông số. Tăng cường sử dụng video ngắn, infographic, podcast, livestream và các nền tảng mạng xã hội để lan tỏa thông tin chính thống, thông tin tích cực. Tinh thần Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng yêu cầu đổi mới mạnh mẽ công tác tư tưởng theo hướng chủ động, kịp thời, lấy người dân làm trung tâm và kết hợp hài hòa giữa “xây” và “chống”.

Ba là, phát huy vai trò của lực lượng nòng cốt trên không gian mạng

Các cơ quan chức năng cần xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, am hiểu công nghệ và truyền thông số để chủ động đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Đồng thời, phát huy vai trò của đoàn viên thanh niên, báo cáo viên, giáo viên, văn nghệ sĩ và người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số trong lan tỏa thông tin tích cực, định hướng dư luận xã hội trên không gian mạng.

Bốn là, tăng cường quản lý nhà nước về an ninh mạng

Tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách và hệ thống pháp luật liên quan đến an ninh mạng; xử lý nghiêm các hành vi phát tán thông tin sai sự thật, chống phá Đảng và Nhà nước. Đồng thời, tăng cường phối hợp với các nền tảng xuyên biên giới như Facebook, YouTube, TikTok trong kiểm soát, ngăn chặn và gỡ bỏ thông tin xấu độc, góp phần bảo vệ chủ quyền số quốc gia.

Năm là, gắn bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng với xây dựng “thế trận lòng dân”

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cần gắn với chăm lo đời sống nhân dân, giải quyết kịp thời các vấn đề bức xúc từ cơ sở và củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Đối với vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số cần tăng cường tuyên truyền phù hợp với đặc điểm địa phương, phát huy vai trò của người có uy tín và quan tâm phát triển kinh tế - xã hội nhằm nâng cao “sức đề kháng” của xã hội trước các luận điệu xuyên tạc, chống phá trên không gian mạng.

KẾT LUẬN

Trong bối cảnh Chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, không gian mạng đã trở thành “mặt trận mới” trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Bên cạnh những lợi ích tích cực, các thế lực thù địch ngày càng gia tăng lợi dụng internet và mạng xã hội để phát tán thông tin xấu độc, xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước.

Trước yêu cầu đó, cần tiếp tục nâng cao nhận thức chính trị, đổi mới công tác tuyên truyền, phát huy vai trò của lực lượng nòng cốt và tăng cường quản lý nhà nước về an ninh mạng. Tinh thần Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục khẳng định yêu cầu chủ động bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ vững ổn định chính trị và củng cố niềm tin của nhân dân trong thời đại số.

Mỗi cán bộ, đảng viên và người dân cần nâng cao trách nhiệm trong sử dụng mạng xã hội, chủ động lan tỏa thông tin tích cực, góp phần xây dựng không gian mạng an toàn, lành mạnh và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới.

ThS. Phạm Thanh Bình

Phó Trưởng khoa Xây dựng Đảng

Tài liệu tham khảo

1. Ban Tuyên giáo Trung ương (2022), Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

2. Bộ Chính trị (2018), Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.

3. Bộ Chính trị (2026), Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

4. Bộ Thông tin và Truyền thông (2024), Báo cáo công tác quản lý nhà nước về thông tin trên không gian mạng, Hà Nội.

5. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

6. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

7. Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

8. Quốc hội (2018), Luật An ninh mạng, Hà Nội.

 ^[1] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr. 273

^[2] Bộ Thông tin và Truyền thông, 2025, Báo cáo công tác quản lý nhà nước về thông tin trên không gian mạng