Tóm tắt: Bài viết đi sâu phân tích giá trị trường tồn của tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương và truyền thống yêu nước dưới lăng kính duy vật lịch sử, khẳng định đây là cội nguồn sức mạnh nội sinh của dân tộc Việt Nam. Qua đó, nhấn mạnh trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng, tiên phong ứng dụng chuyển đổi số vào công tác chuyên môn và lan tỏa giá trị tích cực, góp phần xây dựng tổ chức cơ sở Đảng và phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Từ khoá: Cội nguồn dân tộc; Giỗ Tổ Hùng Vương; trách nhiệm cán bộ, đảng viên.

1. Mở đầu

Tháng Tư lịch sử mang ý nghĩa thiêng liêng với Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương - biểu tượng của khối đại đoàn kết và đạo lý "uống nước nhớ nguồn". Cội nguồn dân tộc luôn là sức mạnh nội sinh to lớn giúp đất nước vượt qua mọi thăng trầm. Lời Bác Hồ căn dặn: "Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước"^[1] chính là mệnh lệnh thiêng liêng, đúc kết quy luật sống còn của dân tộc ta. Ngày nay, nhiệm vụ "giữ nước" mang nội hàm mới rộng lớn hơn. Cùng với bảo vệ vững chắc toàn vẹn lãnh thổ, cốt lõi hiện nay là kiên quyết bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trước âm mưu "diễn biến hòa bình". Để thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc, lần thứ XIV của Đảng, thấu hiểu cội nguồn là nền tảng để cán bộ, đảng viên không ngừng rèn luyện bản lĩnh chính trị. Biến lòng tự hào thành hành động thiết thực, tiên phong trong chuyên môn và vững vàng trên mặt trận tư tưởng chính là cách thiết thực nhất để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.

2. Nội dung

2.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn: Mối liên hệ biện chứng giữa quá khứ và hiện tại trong nhiệm vụ "giữ nước"

Dưới lăng kính của chủ nghĩa duy vật lịch sử, lòng yêu nước, tinh thần dân tộc hay Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương không phải là những ý niệm trừu tượng, hư ảo hay sinh ra từ hư vô. Đó là sự phản ánh sâu sắc tồn tại xã hội của dân tộc Việt Nam trong suốt hàng ngàn năm lịch sử – một lịch sử gắn liền với nền văn minh lúa nước, với công cuộc chinh phục tự nhiên khắc nghiệt và không ngừng đấu tranh chống ngoại xâm.

C.Mác từng khẳng định: "Vũ khí của sự phê phán cố nhiên không thể thay thế được sự phê phán của vũ khí, lực lượng vật chất chỉ có thể bị đánh đổ bằng lực lượng vật chất; nhưng lý luận một khi thâm nhập vào quần chúng thì cũng biến thành lực lượng vật chất"^[2]. Vận dụng luận điểm này, có thể thấy, ý thức về cội nguồn, tình đồng bào ("cùng chung bọc trứng") khi thâm nhập vào quần chúng nhân dân đã được chuyển hóa thành một động lực vật chất to lớn. Nó tạo ra khối đại đoàn kết toàn dân tộc vững chắc, là sức mạnh nội sinh vô địch giúp chúng ta chiến thắng mọi kẻ thù, dẫu chúng có sức mạnh quân sự hay tiềm lực kinh tế lớn hơn gấp nhiều lần.

Từ tồn tại xã hội đặc thù ấy, dân tộc ta đã đúc kết nên một quy luật mang tính sống còn, đó là: "Dựng nước phải đi đôi với giữ nước". Đây là một mối liên hệ biện chứng, hữu cơ không thể tách rời. Trong đó, "dựng nước" (phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội) tạo ra cơ sở vật chất, tiềm lực và sức mạnh tổng hợp để "giữ nước"; ngược lại, "giữ nước" (bảo vệ lãnh thổ, bảo vệ chế độ) là điều kiện tiên quyết, là môi trường hòa bình, ổn định để bảo vệ những thành quả của công cuộc "dựng nước".

Bước vào thời đại Hồ Chí Minh, Đảng ta đã kế thừa quy luật truyền thống này và phát triển lên một tầm cao mới với nguyên lý: Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Sự kế thừa này không phải là việc sao chép quá khứ một cách máy móc, mà là sự phủ định biện chứng. Quá khứ hào hùng không nằm yên trong các bảo tàng hay các bài học lịch sử khô khan, mà nó đang đóng vai trò là tiền đề để giải quyết những bài toán của hiện tại.

Trong giai đoạn cách mạng hiện nay, khi chúng ta đang nỗ lực hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược mà Đại hội XIV của Đảng đề ra, mối liên hệ biện chứng giữa quá khứ và hiện tại càng được thể hiện rõ nét. Nhiệm vụ "giữ nước" không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ biên cương, bờ cõi bằng sức mạnh quân sự như cha ông thuở trước. Ngày nay, nhiệm vụ ấy đã mang những nội hàm mới phức tạp hơn: Giữ nước là phải bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, bảo vệ khối đại đoàn kết toàn dân tộc trước những âm mưu "diễn biến hòa bình", bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch. Quá khứ cung cấp cho chúng ta bài học về tinh thần tự lực tự cường, còn hiện tại đòi hỏi chúng ta phải biến tinh thần ấy thành năng lực tư duy, bản lĩnh chính trị và hành động thực tiễn để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.

2.2. Nội hàm mới của nhiệm vụ "giữ nước" theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng

Kế thừa truyền thống lịch sử và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào bối cảnh mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Đảng ta tại Đại hội XIV tiếp tục khẳng định và làm sâu sắc hơn chiến lược bảo vệ Tổ quốc. Nhiệm vụ "giữ nước" hiện nay mang một nội hàm rộng lớn, toàn diện và sâu sắc:

Thứ nhất, tư duy bảo vệ Tổ quốc "từ sớm, từ xa". Phương châm này đòi hỏi chúng ta phải có tầm nhìn chiến lược, chủ động nhận diện và triệt tiêu các nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã nhấn mạnh yêu cầu: “Kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ quốc gia; bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; gắn kết chặt chẽ, hài hoà giữa phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội, bảo vệ môi trường với củng cố quốc phòng, an ninh, nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế”^[3]. Như vậy, "giữ nước" hiện nay cốt lõi chính là kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển.

Thứ hai, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng chính là bảo vệ "phần hồn" của đất nước. Hiện nay, các thế lực thù địch đang triệt để lợi dụng không gian mạng để đẩy mạnh chiến lược "diễn biến hòa bình", thúc đẩy "tự diễn biến", "tự chuyển hóa". Do đó, Văn kiện Đại hội XIV tiếp tục đặt ra yêu cầu sống còn trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng: "Kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; kiên định đường lối đổi mới của Đảng; kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng”^[4]. Bảo vệ nền tảng tư tưởng, bẻ gãy mọi luận điệu xuyên tạc lịch sử của các thế lực thù địch chính là biện pháp bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ từ nền móng.

2.3. Trách nhiệm thực tiễn của đội ngũ cán bộ, đảng viên hiện nay

Nhận thức sâu sắc cội nguồn dân tộc và nội hàm mới của nhiệm vụ "giữ nước", mỗi cán bộ, đảng viên phải biến lòng tự hào, tự tôn dân tộc thành những hành động cách mạng cụ thể.

Một là, không ngừng trau dồi bản lĩnh chính trị và năng lực tư duy lý luận. Trong thế giới hội nhập với luồng thông tin đa chiều, nhiễu loạn, mỗi cán bộ, đảng viên phải coi việc học tập, nghiên cứu lý luận chính trị là nhu cầu tự thân. Cần nắm vững và biết vận dụng thế giới quan, phương pháp luận duy vật biện chứng để phân tích, đánh giá đúng bản chất của các hiện tượng kinh tế - xã hội. Chỉ khi có một màng lọc tư tưởng vững chắc, chúng ta mới không bị dao động, ngả nghiêng; đồng thời đủ năng lực lý luận để bóc trần, phản bác sắc bén các luận điệu xuyên tạc lịch sử, thù địch.

Hai là, chủ động "giữ nước" trên không gian mạng và tiên phong trong kỷ nguyên số. Đây là mặt trận nóng bỏng nhất hiện nay. Cán bộ, đảng viên phải là những người đi đầu trong việc ứng dụng công nghệ thông tin, thực hiện chuyển đổi số mạnh mẽ, đặc biệt là đổi mới phương thức tuyên truyền, giáo dục chính trị. Mỗi bài giảng điện tử sinh động, mỗi bài viết chuẩn xác, mỗi lượt chia sẻ thông tin tích cực trên mạng xã hội phải trở thành một vũ khí sắc bén. Cần biến mỗi tài khoản mạng xã hội cá nhân thành một "pháo đài" kiên cố để lan tỏa giá trị tốt đẹp của văn hóa dân tộc, đường lối của Đảng, đồng thời đập tan các luận điệu sai trái, độc hại.

Ba là, nêu gương trong thực hiện nhiệm vụ chính trị tại địa phương, cơ quan. Tình yêu nước và ý thức "giữ nước" không nằm ở những khẩu hiệu suông, mà phải được lượng hóa bằng chất lượng và hiệu quả công việc hàng ngày. Mỗi cán bộ, đảng viên cần phát huy tinh thần trách nhiệm, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; không ngừng đổi mới sáng tạo để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chuyên môn. Cống hiến trí tuệ và sức lực vào việc xây dựng tổ chức cơ sở Đảng trong sạch, vững mạnh, thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương chính là cách thiết thực nhất để góp phần làm cho "dân giàu, nước mạnh", làm cho nền tảng của đất nước ngày càng vững chắc, đúng như lời Bác Hồ đã dạy.

3. Kết luận

Ý thức sâu sắc về cội nguồn dân tộc là sức mạnh nội sinh to lớn để Việt Nam vững bước phát triển. Lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước" chính là quy luật sống còn và mệnh lệnh thiêng liêng cho muôn đời. Ngày nay, để thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, nhiệm vụ "giữ nước" mang những nội hàm mới. Niềm tự hào dân tộc phải được mỗi cán bộ, đảng viên chuyển hóa thành ý chí tự lực, tự cường và hành động cách mạng trong thực tiễn. Việc không ngừng tu dưỡng đạo đức, rèn luyện bản lĩnh chính trị, kiên quyết bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chuyên môn là minh chứng sinh động nhất cho lòng yêu nước. Đó là cách thiết thực để xứng đáng với tổ tiên, góp phần xây dựng đất nước phồn vinh và bảo vệ vững chắc Tổ quốc./.

ThS. Nguyễn Thị Hồng Hiếu

Phó trưởng Khoa Lý luận cơ sở

^[1] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tập 9, trang 59.

^[2] C. Mác và Ph. Ăngghen: Toàn tập, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, tập 1, tr. 580.

^[3] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, H.2026. tập 1, tr.82.

^[4] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, H.2026. tập 1, tr.347.