Tóm tắt: Trong bối cảnh đẩy mạnh cải cách nền hành chính nhà nước và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, công tác đánh giá cán bộ, công chức, viên chức có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bài viết tập trung phân tích, so sánh các quy định pháp lý hiện hành về đánh giá đội ngũ này, đặc biệt là sự khác biệt giữa cơ chế đánh giá theo Nghị định 90/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 48/2023/NĐ-CP) và cơ chế mới theo Nghị định 335/2025/NĐ-CP. Trên cơ sở đó, bài viết chỉ ra những điểm tiến bộ, những hạn chế còn tồn tại và đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế đánh giá, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong giai đoạn hiện nay.

Từ khóa: Đánh giá cán bộ; công chức; viên chức; Nghị định 335/2025; cải cách hành chính.

1. Mở đầu

Công tác cán bộ luôn được xác định là khâu then chốt trong xây dựng hệ thống chính trị. Trong đó, đánh giá cán bộ, công chức, viên chức giữ vai trò nền tảng, là cơ sở cho các khâu tiếp theo như quy hoạch, đào tạo, bổ nhiệm và sử dụng cán bộ. Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đã nhấn mạnh yêu cầu “đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ, nhất là đánh giá cán bộ một cách khách quan, toàn diện, công tâm, đúng thực chất”. Tiếp nối định hướng đó, Văn kiện Đại hội XIV của Đảng tiếp tục đặt ra yêu cầu hoàn thiện cơ chế đánh giá theo hướng lượng hóa, gắn với kết quả công việc và sự hài lòng của người dân.

Thực hiện chủ trương này, hệ thống pháp luật về đánh giá cán bộ, công chức, viên chức ở Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể. Đặc biệt, sự ra đời của Nghị định 335/2025/NĐ-CP đã đánh dấu bước chuyển quan trọng trong cách tiếp cận đánh giá công chức theo hướng hiện đại, định lượng và dựa trên kết quả. Tuy nhiên, việc áp dụng các cơ chế đánh giá khác nhau đối với cán bộ, công chức và viên chức hiện nay cũng đặt ra những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện.

2. Khung pháp lý hiện hành về đánh giá cán bộ, công chức, viên chức

Hiện nay, khung pháp lý về đánh giá đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức được hình thành từ nhiều văn bản khác nhau, trong đó có sự phân hóa theo từng nhóm đối tượng. Đối với công chức, việc đánh giá được thực hiện theo Nghị định 335/2025/NĐ-CP, với những đổi mới đáng kể về phương pháp và tiêu chí đánh giá. Nghị định 335/2025/NĐ-CP nhấn mạnh việc đánh giá dựa trên kết quả, sản phẩm đầu ra, đồng thời áp dụng cơ chế lượng hóa thông qua hệ thống tiêu chí và chấm điểm cụ thể, kết hợp đánh giá thường xuyên theo tháng, quý và tổng hợp cuối năm.

Trong khi đó, đối với cán bộ và viên chức, việc đánh giá vẫn được thực hiện theo Nghị định 90/2020/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 48/2023/NĐ-CP. Các văn bản này quy định nội dung đánh giá tương đối toàn diện, bao gồm phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, ý thức tổ chức kỷ luật và kết quả thực hiện nhiệm vụ. Tuy nhiên, cách thức đánh giá chủ yếu vẫn dựa trên nhận xét định tính, chưa có cơ chế lượng hóa rõ ràng.

3. So sánh cơ chế đánh giá theo quy định hiện hành

Sự khác biệt giữa cơ chế đánh giá theo Nghị định 90/2020/NĐ-CP (sửa đổi năm 2023) và Nghị định 335/2025/NĐ-CP thể hiện rõ trên nhiều phương diện. Trước hết, về cách tiếp cận, Nghị định 90/2020/NĐ-CP chủ yếu dựa trên phương pháp đánh giá định tính, trong khi Nghị định 335/2025/NĐ-CP chuyển sang hướng tiếp cận định lượng, lấy kết quả và sản phẩm công việc làm trung tâm. Sự chuyển đổi này phản ánh xu hướng quản trị hiện đại, trong đó hiệu quả công việc được coi là thước đo quan trọng nhất đối với năng lực và mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ, công chức.

Về nội dung đánh giá, trong khi Nghị định 90/2020/NĐ-CP quy định các tiêu chí mang tính khái quát như phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống thì Nghị định 335 yêu cầu cụ thể hóa các tiêu chí này thông qua các chỉ số đo lường như số lượng công việc hoàn thành, chất lượng sản phẩm, tiến độ thực hiện và mức độ hài lòng của người dân, tổ chức. Nhờ đó, kết quả đánh giá trở nên minh bạch, có thể kiểm chứng và hạn chế được yếu tố cảm tính.

Về phương thức đánh giá, Nghị định 90/2020/NĐ-CP chủ yếu thực hiện đánh giá định kỳ vào cuối năm, trong khi Nghị định 335/2025/NĐ-CP thiết lập cơ chế đánh giá thường xuyên, liên tục theo tháng, quý và tổng hợp cuối năm. Cách tiếp cận này giúp phản ánh đầy đủ quá trình thực thi công vụ của công chức, đồng thời tạo điều kiện để kịp thời điều chỉnh, nâng cao hiệu quả công việc.

4. Những vấn đề đặt ra trong thực tiễn

Mặc dù Nghị định 335/2025/NĐ-CP đã tạo ra bước tiến quan trọng trong đổi mới công tác đánh giá công chức, song thực tiễn triển khai cho thấy vẫn còn một số vấn đề cần quan tâm. Trước hết, sự tồn tại song song hai cơ chế đánh giá khác nhau đối với công chức và đối với cán bộ, viên chức dẫn đến tình trạng thiếu thống nhất trong hệ thống công vụ, gây khó khăn trong việc so sánh và đánh giá tổng thể đội ngũ.

Bên cạnh đó, việc lượng hóa các tiêu chí đánh giá trong Nghị định 335/2025/NĐ-CP đặt ra yêu cầu cao về hệ thống dữ liệu, công cụ quản lý và năng lực tổ chức thực hiện, đặc biệt ở cấp cơ sở. Trong nhiều trường hợp, một số vị trí việc làm có tính chất đặc thù, khó xác định sản phẩm cụ thể, dẫn đến lúng túng trong triển khai. Ngoài ra, nếu không có cơ chế kiểm soát phù hợp, việc lượng hóa có thể bị hình thức hóa, chạy theo chỉ tiêu số lượng mà chưa phản ánh đầy đủ chất lượng công việc.

5. Kiến nghị, đề xuất

Để tiếp tục hoàn thiện cơ chế đánh giá cán bộ, công chức, viên chức, cần nghiên cứu mở rộng cách tiếp cận của Nghị định 335/2025/NĐ-CP đối với cán bộ và viên chức, qua đó hướng tới xây dựng một hệ thống đánh giá thống nhất, đồng bộ trong toàn bộ khu vực công. Đồng thời, cần xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá cụ thể theo vị trí việc làm, bảo đảm vừa có tính định lượng, vừa phản ánh đúng đặc thù công việc.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng các phần mềm quản lý và đánh giá công việc nhằm hỗ trợ việc thu thập, xử lý dữ liệu và nâng cao tính khách quan, minh bạch. Đồng thời, cần tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác đánh giá, gắn kết quả đánh giá với hiệu quả hoạt động của cơ quan, đơn vị.

6. Kết luận

Đổi mới công tác đánh giá cán bộ, công chức, viên chức là yêu cầu tất yếu trong tiến trình cải cách nền hành chính nhà nước ở Việt Nam. Sự ra đời của Nghị định 335/2025/NĐ-CP đã đánh dấu bước chuyển quan trọng từ phương thức đánh giá định tính sang định lượng, từ hình thức sang thực chất. Tuy nhiên, để bảo đảm tính đồng bộ và hiệu quả, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế đánh giá đối với cán bộ và viên chức, qua đó góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ “đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ”, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

ThS.Ngô Thị Hồng Loan

Phó Trưởng Khoa Nhà nước và pháp luật

Tài liệu tham khảo

1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội XIII, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.

2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2025), Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV.

3. Chính phủ (2020), Nghị định 90/2020/NĐ-CP.

4. Chính phủ (2023), Nghị định 48/2023/NĐ-CP.

5. Chính phủ (2025), Nghị định 335/2025/NĐ-CP.