Dạy học truyền thống là các phương pháp, cách thức dạy học quen thuộc đã có từ lâu. Dạy học truyền thống ít hoặc thậm chí không có ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy. Phương pháp dạy học truyền thống lấy giáo viên làm trung tâm, thầy cô là người trực tiếp giảng dạy kiến thức cho học sinh. Học sinh chỉ tiếp thu 1 chiều, chú ý lắng nghe, ghi chép và học thuộc lại toàn bộ kiến thức được giáo viên hướng dẫn. Phương pháp giảng dạy truyền thống có những ưu điểm mà chúng ta không thể phủ nhận. Chẳng hạn như đây là phương pháp tối ưu giúp giảng viên có thể truyền đạt một khối lượng kiến thức lớn trong một khoảng thời gian ngắn; Giảng viên hoàn toàn chủ động trong giờ giảng của mình, không gặp khó khăn trở ngại đối với những vấn đề có thể nảy sinh trên lớp; Học viên tiếp thu được nhiều kiến thức khi họ nhận được càng nhiều thông tin từ giảng viên; Giảng viên là người hoàn toàn chủ động quyết định nội dung bài giảng.

Tuy nhiên, trái ngược lại với các nhận định trên đây, điều mà tất cả các giảng viên dễ dàng nhận thấy khi đứng lớp đó là: nếu thuyết trình trong một khoảng thời gian dài thì hầu hết học viên đều mệt mỏi khi phải ngồi lắng nghe mà không được chủ động tham gia vào bài giảng. Mặc dù các giảng viên hoàn toàn chủ động về thời gian và nội dung giảng dạy, nhưng giảng viên cũng vẫn rất mệt mỏi như học viên. Mặt khác, chỉ có mỗi giảng viên là người trình bày, nên dường như giảng viên là người chịu trách nhiệm duy nhất về thành công và chất lượng bài giảng. Điều này không thể khuyến khích học viên tích cực học tập và có tâm lý ỷ lại vào giảng viên. Trong thực tế, rất nhiều học viên không thể nhớ được hết những gì mà giảng viên trình bày và thậm chí còn nhớ rất ít. Hơn nữa, việc học viên ghi nhớ những kiến thức mà giảng viên truyền đạt trên lớp không đồng nghĩa với việc học viên hiểu và có thể vận dụng được trong thực tế. Bên cạnh đó, vì học viên không có cơ hội để chia sẻ, đóng góp những kiến thức và kinh nghiệm của mình nên giảng viên đôi khi sẽ trình bày lại những kiến thức mà học viên đã biết rồi hoặc không cần thiết. Ngoài ra, giảng viên không thể thu nhận được ý kiến phản hồi từ người học nên họ cũng không thể biết được những nội dung nào mà học viên đã hiểu, chưa hiểu và những nội dung nào cần thiết phải điều chỉnh lại.

Giảng dạy theo phương pháp tích cực thực chất là tiếp thu mọi tinh túy của phương pháp giảng dạy truyền thống, đồng thời tích cực hóa việc giảng dạy và nhất là việc học tập của người học lên mức tối đa.

Phương pháp này ra đời và được áp dụng rộng rãi dựa trên cơ sở phát triển của khoa học công nghệ trong thời gian gần đây, trái ngược với nó là khả năng không thể dạy hết cho người học mọi điều. Sự chêch lệch giữa kiến thức thực tế và kiến thức thu được từ nhà trường. Thực trạng giảng dạy còn quá nặng về lý thuyết, còn quá coi trọng vai trò của người dạy, chưa sát thực và chưa đáp ứng được yêu cầu của thực tế. Bên cạnh đó, sự thụ động trong học tập của người học so với vai trò truyền tải của người dạy còn cao khi mà số lượng người học trong một lớp ngày càng tăng. Ngoài ra những hạn chế về phương thức đánh giá người học, việc đánh giá còn quá nặng về kiểm tra khả năng học thuộc. Bởi vậy phương pháp dạy học tích cực đang được ứng dụng rộng rãi tại nhiều trường học ở Việt Nam và nhiều quốc gia trên thế giới. Phương pháp này mang lại hiệu quả cao trong công tác giảng dạy và học tập nhờ thúc đẩy sự sáng tạo, tính chủ động, sự tích cực… của người học. Phương pháp dạy học dựa trên việc giải quyết vấn đề xuất phát từ tình huống thực tế của cuộc sống, thực tế nghề nghiệp được xây dựng dựa trên những yêu cầu sau:

Một là, phải có một tình huống cụ thể cho phép ta đặt ra được một vấn đề. Các nguồn lực (trợ giảng, người hướng dẫn, tài liệu, cơ sở dữ liệu….) đều được giới thiệu tới người học và sẵn sàng phục vụ người học.

Hai là, các hoạt động phải được người học triển khai như đặt vấn đề, quan sát, phân tích, nghiên cứu, đánh giá, tư duy,…

Ba là, kiến thức cần được người học tổng hợp trong một thể thống nhất (chứ không mang tính liệt kê), điều đó cũng có nghĩa là việc giải quyết vấn đề dựa trên cách nhìn nhận đa dạng và chứng tỏ được mối quan hệ giữa các kiến thức cần huy động. Các hình thức đánh giá phải đa dạng cho phép chúng ta có thể điều chỉnh và kiểm tra quá trình sao cho không chệch mục tiêu đã đề ra.

Học viên các lớp trung cấp Lý luận chính trị hầu hết có nhiều kinh nghiệm thực tiễn được tích lũy trong quá trình công tác tại địa phương. Những năm gần đây, trình độ không ngừng được nâng cao, đa phần đạt trình độ đại học thậm chí cao học. Cơ sở vật chất của nhà trường cũng ngày một hoàn thiện, là những yếu tố cơ bản giúp giảng viên dễ dàng sử dụng phương pháp giảng dạy tích cực. Để vận dụng tốt phương pháp giảng dạy tích cực tại các lớp trung cấp Lý luận chính trị, theo tôi cần đáp ứng một số nguyên tắc cơ bản sau:

Đối với giảng viên, nguyên tắc cơ bản của việc áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực đó là lấy học viên làm trung tâm. Điều này làm cho giảng viên không còn chủ động tuyệt đối như khi sử dụng phương pháp truyền thống nữa. Bởi vậy, yêu cầu bắt buộc đối với giảng viên là phải chuẩn bị thật kỹ nội dung bài học, tham khảo nhiều tài liệu liên quan. Có “kịch bản” chi tiết để dẫn dắt bài giảng, tránh những vấn đề tranh luận lan man, lạc đề, không đi vào trọng tâm, nhất là khi áp dụng phương pháp thảo luận nhóm và phương pháp hỏi chuyên gia. Vì tính chất, nội dung bài giảng ở các lớp trung cấp Lý luận chính trị cơ bản mang tính khoa học hàn lâm hoặc trích dẫn từ chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nên khi áp dụng phương pháp trực quan trong phương pháp giảng dạy tích cực, cần tránh những hình ảnh giản đơn, làm tầm thường hóa bài giảng.  Để việc đọc tài liệu của học viên có hiệu quả, giảng viên nên đưa ra trước các câu hỏi, yêu cầu học viên nghiên cứu tài liệu để trả lời những câu hỏi đó. Việc làm này sẽ giúp học viên nghiên cứu một cách trọng tâm, đúng mục tiêu của bài học. Đối với môn học có bài tập thì nên yêu cầu làm các bài tập phù hợp sau từng nội dung nghiên cứu. Khi lên lớp, yêu cầu học viên trình bày lại các vấn đề đã nghiên cứu để kiểm tra mức độ hiểu bài của học viên (trả lời các câu hỏi đã cho trước). Nên khuyến khích học viên trình bày các vấn đề theo ý hiểu, tránh để học viên nói lại các vấn đề của bài học như học thuộc lòng mà không nắm được bản chất của vấn đề. Giảng viên giảng giải những vấn đề mà học viên hiểu chưa đúng và giải đáp các thắc mắc cho họ. Nếu đủ điều kiện thì tổ chức thảo luận ngắn để làm rõ các vấn đề thuộc về bản chất. Để thúc đẩy học viên hăng hái tham gia học tập (trình bày, phát biểu ý kiến, sửa bài tập) nên cho điểm khuyến khích (mang tính tượng trưng) đối với các học viên tích cực xây dựng bài. Ngược lại, cũng cần cho điểm phạt nếu học viên không chuẩn bị bài trước khi lên lớp. Có vậy mới tích cực hóa học viên trong quá trình học.

Khi áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực, người học sẽ được rèn luyện kỹ năng này một cách thường xuyên từ đó sức mạnh của làm việc tập thể sẽ được phát huy và các khó khăn cần khắc phục. Nhiều hoạt động sẽ diễn ra hơn khi tổ chức dạy học tích cực. Điều này đồng nghĩa với tăng mức độ tương tác, lớp học sẽ sôi động và đầy hứng khởi. Sử dụng phương pháp giảng dạy tích cực mục đích nhằm phát huy tính chủ động, tích cực của người học, cũng có nghĩa học viên là trung tâm của bài học chứ không phải giảng viên. Để buổi học thành công, yêu cầu bắt buộc đối với học viên, theo tôi đó là: Phải đọc trước bài học và các tài liệu tham khảo liên quan đến bài học; Chủ động soạn trước các câu hỏi và bài tập tình huống mà giảng viên đưa ra từ trước; Thông qua quá trình chuẩn bị, học viên phải tìm ra các vấn đề mới đồng thời tập thói quen thuyết trình trước đám đông để trao đổi với các thành viên trong nhóm.

Thực giảng trên lớp còn căn cứ vào nhiều yếu tố như: trình độ học viên, độ tuổi, nghề nghiệp công tác, đặc thù bộ môn… Việc chủ động, sáng tạo trong từng tình huống sư phạm cụ thể chính là luôn là chìa khóa vạn năng giúp giảng viên hoàn thành tốt một bài giảng sử dụng phương pháp giảng dạy tích cực./.

ThS. Phạm Văn Dũng

Giảng viên Khoa: Lý luận cơ sở

Công đoàn Trường Chính trị tỉnh Lâm Đồng là công đoàn cơ sở trực thuộc Liên đoàn lao động tỉnh. Nhiệm kỳ 2023 - 2028, diễn ra trong bối cảnh đơn vị có nhiều biến động, đặc biệt là việc sáp nhập 03 tỉnh Lâm Đồng - Đắk Nông - Bình Thuận từ ngày 01/7/2025. Tuy nhiên, với sự quan tâm lãnh đạo của Đảng ủy, sự chỉ đạo của Liên đoàn Lao động tỉnh và sự đồng thuận của toàn thể đoàn viên, Công đoàn trường đã giữ vững sự ổn định, chủ động đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, linh hoạt thích ứng với điều kiện mới và triển khai đồng bộ các giải pháp, tạo chuyển biến tích cực, hoàn thành tốt các chỉ tiêu, nhiệm vụ Nghị quyết Đại hội đã đề ra.

Nhiệm kỳ 2023 - 2028, Công đoàn Trường Chính trị tỉnh đã đạt được nhiều kết quả tích cực

Về tổ chức bộ máy, Công đoàn đã từng bước củng cố và ổn định. Trong quá trình thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính, Công đoàn đã kết nạp thêm 75 đoàn viên từ cơ sở 1 (Đắk Nông) và cơ sở 2 (Bình Thuận), nâng tổng số đoàn viên từ 34 người lên 111 người, đến nay còn 109 đoàn viên, sinh hoạt tại 05 tổ công đoàn do một số đồng chí chuyển công tác, nghỉ chế độ… Sự tăng nhanh về số lượng đoàn viên đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác quản lý và tổ chức hoạt động. Trước tình hình đó, Ban Chấp hành Công đoàn đã chủ động kiện toàn tổ chức, duy trì nền nếp sinh hoạt, xây dựng quy chế và ổn định hoạt động ngay từ đầu. Đặc biệt, Công đoàn đã giới thiệu 05 đoàn viên ưu tú kết nạp Đảng Cộng sản Việt Nam.

Công tác tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và nhiệm vụ của tổ chức công đoàn luôn được đẩy mạnh thông qua nhiều hình thức, như qua các nhóm zalo, hội nghị... Hằng năm có trên 95% đoàn viên tham gia học tập các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, của công đoàn. Việc triển khai Chỉ thị 05 về học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh được gắn với phong trào thi đua xây dựng hình mẫu công chức, viên chức đạt các tiêu chí “Trung thành - Trách nhiệm - Liêm chính - Sáng tạo”, qua đó góp phần xây dựng đội ngũ viên chức có bản lĩnh chính trị vững vàng, giữ gìn phẩm chất đạo đức, không có biểu hiện suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.

Trong nhiệm kỳ, Ban Chấp hành Công đoàn đã phối hợp với Ban Giám hiệu nhà trường tổ chức, phát động nhiều phong trào thi đua như: phong trào thi đua “Giảng dạy tốt  - Phục vụ tốt”; phong trào “Lao động giỏi, lao động sáng tạo”; thi đua xây dựng cơ quan văn hóa; phong trào thi đua “Hai giỏi” trong nữ viên chức... Qua đó, đã góp phần nâng cao chất lượng chuyên môn và văn hóa trong toàn cơ quan. Đoàn viên công đoàn tích cực thi đua học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, cập nhật kiến thức, nâng cao chất lượng bài giảng, đổi mới phương pháp giảng dạy, tham gia viết bài nghiên cứu khoa học. Công đoàn phối hợp tổ chức Hội thi giảng viên dạy giỏi cấp khoa, cấp trường để lựa chọn giảng viên dạy giỏi dự thi Hội thi giảng viên dạy giỏi cấp Học viện. Trong nhiệm kỳ 2023 - 2028, đã có 76 lượt giảng viên tham gia thao giảng cấp khoa và 18 đồng chí tham gia thi giảng viên giỏi cấp trường. Năm 2025 nhà trường chọn 02 giảng viên tham gia và đạt giảng viên dạy giỏi toàn quốc do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức. Hàng năm, 100% các đơn vị, khoa, phòng nhà trường đều đạt danh hiệu tập thể lao động tiên tiến; 100% cán bộ, viên chức được xếp loại hoàn thành tốt nhiệm vụ; trong đó có 20% hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Bên cạnh đó, công tác xã hội, từ thiện luôn là nhiệm vụ song hành. Nhiệm kỳ qua, Công đoàn Trường Chính trị tỉnh đã vận động đóng góp hơn 114 triệu đồng hỗ trợ đoàn viên khó khăn, đồng bào bị ảnh hưởng do thiên tai và các quỹ xã hội; tổ chức các hoạt động  giao lưu, thăm hỏi và tặng quà với đơn vị kết nghĩa, lực lượng vũ trang trên địa bàn, xây dựng tinh thần đoàn kết, gắn bó giữa Nhà trường và địa phương. Nhiều đoàn viên tích cực hiến máu nhân đạo, tham gia các chương trình thiện nguyện, trao học bổng cho học sinh nghèo… góp phần lan tỏa tinh thần sẻ chia trong cộng đồng.

Công tác chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho cán bộ, viên chức và người lao động luôn được thực hiện đầy đủ, kịp thời. Các chế độ tiền lương, nghỉ phép, làm thêm, phúc lợi… được giám sát chặt chẽ, thực hiện đúng quy định. Công tác thăm hỏi, động viên đoàn viên khi ốm đau, khó khăn được duy trì thường xuyên. Công đoàn tham gia hiệu quả vào các hội đồng: thi đua - khen thưởng, nâng lương, kỷ luật…, đảm bảo công khai, minh bạch và đảm bảo quyền lợi cho đoàn viên.

Phong trào thi đua “Giỏi việc nước, đảm việc nhà” gắn với phong trào "Phụ nữ tích cực học tập, lao động sáng tạo, xây dựng gia đình hạnh phúc" và phong trào thi đua “Xây dựng người phụ nữ Việt Nam thời đại mới” trong nữ viên chức, người lao động được Công đoàn triển khai sâu rộng. 100% đoàn viên công đoàn nữ đạt danh hiệu “Giỏi việc nước, đảm việc nhà” hằng năm. Ban Nữ công tham mưu tốt cho lãnh đạo trong đào tạo, bồi dưỡng và bố trí cán bộ nữ; tổ chức nhiều hoạt động thiết thực nhân dịp 8/3, 20/10, tạo không khí vui tươi, gắn kết.

 Công tác quản lý tài chính, thu - chi Công đoàn thực hiện nghiêm túc các quy địnhđảm bảo đúng quy định, tiết kiệm và hiệu quả. Hoạt động kiểm tra, giám sát tài chính và việc thực hiện Điều lệ Công đoàn được tiến hành định kỳ; kịp thời chấn chỉnh hạn chế trong hoạt động. Ban Thanh tra nhân dân phát huy tốt chức năng giám sát, đóng góp vào môi trường làm việc dân chủ, minh bạch.

Với những kết quả đạt được; năm 2023, 2024, Công đoàn Trường Chính trị đã được Công đoàn viên chức tỉnh Lâm Đồng xếp loại hoàn thành tốt nhiệm vụ, tặng giấy khen; nhiều tập thể và cá nhân được khen thưởng ở cấp trường, cấp tỉnh và Công đoàn Viên chức vì có thành tích xuất sắc trong công tác chuyên môn và phong trào công đoàn.

Công đoàn trường quyết tâm hoàn thành những mục tiêu đặt ra trong nhiệm kỳ mới

Bước vào nhiệm kỳ mới, bên cạnh những thuận lợi vẫn còn không ít khó khăn, Công đoàn cơ sở Trường Chính trị tỉnh Lâm Đồng xác định phương châm hành động: “Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đổi mới - Phát triển” và đề ra nhiều chỉ tiêu cụ thể: 100% đoàn viên, người lao động tham gia học tập, nghiên cứu các Nghị quyết của Đảng, của công đoàn cấp trên và các chính sách pháp luật mới của Nhà nước, không có các biểu hiện suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; xây dựng Công đoàn Trường hàng năm đạt Công đoàn cơ sở hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên; 100% Tổ Công đoàn đạt hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên; 100% đoàn viên đạt hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên, có từ 95% trở lên đạt danh hiệu Lao động tiên tiến, trong đó có ít nhất 20% đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua các cấp; hằng năm, 100% gia đình công đoàn viên đạt “Gia đình văn hóa”, nhà trường đạt cơ quan văn hóa; 100% nữ đoàn viên đạt danh hiệu “Giỏi việc nước đảm việc nhà”; phấn đấu giới thiệu bồi dưỡng 03 đoàn viên ưu tú trở lên được kết nạp vào Đảng.

Những chỉ tiêu trên thể hiện quyết tâm chính trị trong việc nâng cao hiệu quả, chất lượng hoạt động của Công đoàn trong bối cảnh mới. Để biến những mục tiêu đó thành kết quả cụ thể, đòi hỏi Công đoàn Trường Chính trị tỉnh Lâm Đồng cần triển khai đồng bộ và có hiệu quả một số giải pháp sau:

Một là, tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức hoạt động của Công đoàn, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới; đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức của đoàn viên, người lao động về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các chủ trương, nghị quyết về Công đoàn và giai cấp công nhân, gắn với học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

Hai là, củng cố tổ chức và nâng cao hiệu quả hoạt động Công đoàn; thực hiện tốt công tác kiểm tra, giám sát chính sách và pháp luật; phát huy dân chủ; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của cán bộ, viên chức, người lao động. Chủ động chăm lo đời sống, thăm hỏi, hỗ trợ kịp thời các trường hợp khó khăn, ốm đau; vận động đoàn viên tích cực tham gia các hoạt động xã hội. Tăng cường kiểm tra việc chấp hành Điều lệ Công đoàn và quản lý tài chính; chỉ đạo Ban Thanh tra nhân dân hoạt động đúng quy định, nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác giám sát.

Ba là, đẩy mạnh các phong trào thi đua yêu nước, trọng tâm là: “Lao động giỏi, lao động sáng tạo”, “Giảng dạy tốt, phục vụ tốt”, “Giỏi việc nước, đảm việc nhà” và "Xây dựng cơ quan văn hóa, phòng làm việc ngăn nắp, gọn gàng, xanh, sạch, đẹp", gắn các phong trào với cuộc vận động xây dựng đội ngũ cán bộ, viên chức, người lao động “Trung thành, trách nhiệm, liêm chính, sáng tạo”; duy trì tốt hoạt động văn nghệ, thể thao, tham gia tích cực các phong trào do cấp trên và Nhà trường phát động.

Bốn là, tích cực tham gia quản lý cơ quan, thực hiện quy chế dân chủ cơ sở và chính sách, pháp luật, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của công chức, viên chức, người lao động; thực hiện quy chế dân chủ, thực hành tiết kiệm, phòng chống tham nhũng, lãng phí; tích cực trong cải cách hành chính, cải tiến lề lối làm việc, cải thiện điều kiện làm việc; tham gia xây dựng cơ quan đạt chuẩn văn hóa.

Năm là, nâng cao hiệu quả công tác nữ công, góp phần chăm lo, xây dựng đội ngũ nữ cán bộ, viên chức, lao động trong tình hình mới. Quan tâm nâng cao chất lượng phong trào "Giỏi việc nước, đảm việc nhà" trong nữ viên chức, người lao động gắn với phong trào "Phụ nữ tích cực học tập, lao động sáng tạo, xây dựng gia đình hạnh phúc” và phong trào thi đua “Xây dựng người phụ nữ Việt Nam thời đại mới”.

Có thể khẳng định, trong thời gian qua, Công đoàn trường Chính trị Lâm Đồng đã thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình. Với tinh thần Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đổi mới - Phát triển, Công đoàn Trường Chính trị tỉnh Lâm Đồng tiếp tục khẳng định quyết tâm nâng cao chất lượng hoạt động, chăm lo quyền lợi đoàn viên và đẩy mạnh các phong trào thi đua, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng và phấn đấu xây dựng Trường Chính trị đạt chuẩn mức I, Công đoàn cơ sở hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong nhiệm kỳ 2025 - 2030./.

Đặng Liễu - Khoa XDĐ